©Paweł Rydzewski / www.roztocze.horyniec.net

Strona zawiera krótką charakterystykę oraz schematy (2D) lub modele (3D) wybranych, bardziej interesujących wzgórz, wydm i dolin na Roztoczu Południowym i ziemi lubaczowskiej

WZGÓRZA

Goraje w Lasach Monastyrskich

Goraje są najwyższymi wzniesieniami po polskiej stronie Roztocza. Długi Goraj (392 m n.p.m) leży na terenie województwa podkarpackiego, natomiast Krągły Goraj (389 n.p.m) w województwie lubelskim. Na Goraje najłatwiej dotrzeć od strony Mrzygłodów. Od rozwidlenia dróg we wsi (GPS 50 17.404; 23 28.435) należy podążać drogą w kierunku północno - zachodnim, by po ok. 2 km dotrzeć do podnóża Krągłego Goraja. Równie łatwo osiągnąć Goraje od strony Huty Lubyckiej. Od krzyża na wschodnim krańcu wsi (GPS50 18.514; 23 26.130) należy podążać za znakami szlaku czerwonego w kierunku południowo - wschodnim, by również po ok. 2 km dotrzeć pod stoki Gorajów. Więcej o Gorajach - na stronie GERP / Goraje.

> SCHEMAT <

Monastyr w Lasach Monastyrskich

Na Roztoczu nazwa "Monastyr" kojarzy się przede wszystkim ze wzniesieniem, na szczycie którego znajduje się cerkwisko oraz niewielki cmentarz z czasów I wojny. Monastyr - to także nazwa dawnej wsi położonej na stokach wzniesienia. I jest jeszcze wzgórze Monastyr, położone ok. 0,5 km (w linii prostej) na północny - wschód od cerkwiska. Szczyt Monastyru osiąga wysokość 382 m n.p.m. - a więc jest tylko o 7 m niższy od Krągłego Goraja. Niemniej wzniesienie nie dominuje nad okolicą tak wyraźnie jak którykolwiek z Gorajów, ze względu na niższą wysokość względną. Na wzgórze Monastyr trafić jest stosunkowo łatwo. Z okolic cerkwiska należy podążać drogą na północ, w stronę Huty Lubyckiej. Po przebyciu ok. 350 m będziemy już w bezpośredniej bliskości kulminacji Monastyru, znajdującej się w odległości ok. 150 m na wschód od drogi.

> SCHEMAT <

Wzgórze 356 w Lasach Monastyrskich

Mało znane, bezimienne wzgórze w Lasach Monastyrskich - jedno z bardziej interesujących ze względu na znaczną wysokość względną: maksymalne przewyższenie osiąga 50 m na odcinku 300 m. Zalesione wzgórze znajduje się w bliskim sąsiedztwie  Mrzygłodów, górując nad wsią od strony południowej. Najbardziej stromy jest północno - zachodni stok wzniesienia.

> SCHEMAT <   > MODEL 1 <   > MODEL 2 < 

Wzgórze Niwki w Lesie Werchrackim

Wzgórze położone na północny - wschód od Niwek Horynieckich, w pobliżu sztucznego śródleśnego jeziorka, zwanego przez miejscową ludność "zalewem". Wzniesienie nie imponuje wysokością bezwzględną (tylko 347 m npm), jednak istotna jest w tym przypadku wysokość względna: blisko 50 m przewyższenia na odcinku 200 m (maksymalnie 40 m / 130 m). Najbardziej stromy jest północno - zachodni stok wzgórza. Należy podkreślić wyjątkową malowniczość okolicy, zwłaszcza piękną dolinę otoczoną wzgórzami ciągnącą się na wschód, a potem na południowy - wschód od jeziorka.

> SCHEMAT <

Wielki Dział w Lesie Dahańskim

Tego wzniesienia "przedstawiać" nie trzeba. Przez długi czas uważane za najwyższe na Roztoczu, obecnie jedno z trzech najwyższych. Na Wielki Dział można wejść od strony Dahanów, jak również - od strony Starej Huty. Pomocne są szlaki turystyczne (zielony i niebieski)

> SCHEMAT <

Wzgórze Buczyna w Lasach Horynieckich

Wzgórze Buczyna, położone na wschód od Nowin Horynieckich. W pobliżu dwa bardzo interesujące obiekty: Kaplica Leśna oraz tzw. Świątynia Słońca.

> MODEL 1 <   > MODEL 2 < 

Góra Brusno w Lasach Bruśnieńskich

Jedno z najbardziej znanych wzniesień roztoczańskich. Potężny masyw, rozcięty kamieniołomami, z których wydobywano wapień na potrzeby bruśnieńskiego ośrodka kamieniarskiego. Przydrożne krzyże bruśnieńskie, wiele kapliczek i nagrobków powstało z tego właśnie surowca.

> MODEL 1 <   > MODEL 2 < 

Kiernica

Wzgórze graniczne, w pobliżu cerkwiska w Dziewięcierzu - Moczarach. Patrząc w stronę granicy, Kiernicę mamy po prawej stronie. Wzniesienie jest rozcięte granicą, którą znakomicie widać z lokalnej drogi prowadzącej do Moczarów. Kiernica to jedno z kultowych wzgórz GERP (drugim jest sąsiedni szczyt, zwany K-2). Wzniesienie porośnięte jest lasem, jednak z drogi biegnącej równolegle do pasa granicznego - wspaniale widoki na rejon Moczarów.

> MODEL 1 <  > MODEL 2 <  > MODEL 3 < 

Kiczera

Wzgórze położone na Roztoczu ukraińskim, tuż za granicą, w okolicach Hrebennego. Kiczera jest doskonale widoczna m.in. z drogi Hrebenne - Siedliska, a nawet ze znacznie większej odległości, np. ze wzgórza Kornie. Na południe od wzniesienia znajduje się inne, nieco niższe wzniesienie, również wyraźnie odcinające się od otaczającego, niżej położonego terenu.

> MODEL 1 <  > MODEL 2 <  > MODEL 3 < 

 WYDMY

Sosnowa Góra w Puszczy Solskiej

Mało znana, a bardzo malownicza wydma położona ok. 2 km na północny - zachód od Borowych Młynów. Wypiętrzona maks. 17 m ponad otaczający teren - w znacznym stopniu podmokły. Jak trafić najprościej? Od mostu w Borowych Młynach - w kierunku północnym (przez wieś) ok. 250 m i skręcić w drogę w lewo (GPS 50 22.118; 23 04.820). Po ok. 100 m droga skręca jeszcze bardziej w lewo - a marsz trzeba kontynuować w dotychczasowym kierunku - cały czas przecinką leśną (kierunek północny - zachód). W rejonie wydmy znajdziemy się po ok. 1400 m (licząc od zejścia z drogi wiejskiej). Tu skręt w drogę w lewo (GPS 50 22.602; 23 03.953). Po ok. 500 m znajdziemy się na początku wydmy (choć nieznaczne podniesienie terenu zauważymy dużo wcześniej). Do wydmy można też dotrzeć drogami leśnymi (a nie przecinką) lecz wymaga to kluczenia w terenie.

> SCHEMAT <

 Lipińska Góra w Lasach Sieniawskich

Wydma paraboliczna we wschodniej części Lasów Sieniawskich, położona ok. 1600 m (w linii prostej) na zachód od Lipiny. Maksymalne wypiętrzenie ponad otaczający teren wynosi ok. 20 m. Wydma posiada kulminację o wysokości 225 m npm - w pobliżu nieco niższa kulminacja. Wydma obniża się w kierunku południowo - zachodnim, z dwoma lokalnymi podwyższeniami o wysokości 213 m. Dotarcie do wydmy jest bardzo łatwe: od skrzyżowania dróg w Lipinie podążamy szosą jarosławską na południowy - zachód (kierunek - Jarosław). Po ok. 770 m (GPS 50 07.960; 22 57.069) skręcamy w prawo - w drogę gruntową i podążamy nią ok. 1 km - aż do mostku na cieku wodnym (GPS 50 08.077; 22 56.301). Wydma znajduje się przed nami w odległości ok. 50 m. Od tego miejsca niższa kulminacja znajduje się ok. 200 m na północ, zaś najwyższy punkt wydmy (225 m) - w odległości ok. 480 m (w linii prostej) na północny - zachód.

> SCHEMAT <

 Jongowa Góra w Lesie Kobylnickim

Zupełnie nieznana wydma paraboliczna w Lesie Kobylnickim. Wypiętrzenie (na przestrzeni nie większej niż 200 m) wynosi 23 m, natomiast w bezpośredniej bliskości kulminacji - 15 m. Ramiona wydmy łagodnie opadają w kierunku północnym oraz zachodnim. Stromizna - od strony północno - wschodniej i wschodniej. Wydma znajduje się ok. 900 m na południowy - wschód od Glinek, przysiółka Bihali (od cerkwi w Bihalach do pierwszych zabudowań Glinek jest ok. 1,4 km). Na rozwidleniu dróg przy ostatnich zabudowaniach Glinek (GPS 50 03.603; 23 01.919) podążamy na wprost, pomijając drogę odchodzącą w prawo. Po przebyciu 720 m od wspomnianego rozwidlenia - skręcamy w drogę prowadzącą w prawo (GPS 50 03.504; 23 02.494), na południe i południowy - zachód. Po 500 m droga ta przekracza rzeczkę Czerniawkę (GPS 50 03.293; 23 02.494 - punkt zaznaczony na schemacie). Dalej droga prowadzi na południe, równolegle do zachodniego ramienia wydmy. Po przebyciu ok. 700 m od rzeczki Czerniawki będziemy w bezpośredniej bliskości kulminacji - odległej o ok. 130 m z lewej strony.

> SCHEMAT <

Góra Tarnawska Lesie Wielkoockim

Góra Tarnawska to wydma o charakterystycznym kształcie, położona ok. 3 km na północ od Wielkich Oczu. Największa różnica wysokości to 17 m. Aby dotrzeć do wzniesienia, należy podążać szosą przez Wielkie Oczy w kierunku Lubaczowa - ok. 1000 m licząc od rozwidlenia dróg w centrum wsi. Tu - jeszcze we wsi - skręt (GPS 50 01.955; 23 09.319) w drogę polną w prawo, odchodzącą początkowo niemal równolegle do szosy, w kierunku północno - wschodnim. Idziemy polną drogą cały czas prosto, początkowo na północny - wschód, następnie na północ - ok. 1200 m, aż do krzyża na rozwidleniu dróg (GPS 50 02.541; 23 09.560). Stąd ok. 1 km dalej drogą skręcającą na północny - zachód. Droga ta doprowadzi do wydmy, przy punkcie wysokościowym 243 m (patrz schemat) (GPS 50 02.966; 23 09.235). Między krzyżem a wydmą jest kilka bocznych dróg, należy więc zachować uwagę. Najbardziej trzeba uważać w odległości ok. 420 m od skrzyżowania dróg przy krzyżu, gdyż tu nasza droga rozwidla się, a obydwie odnogi biegną w kierunku północno - zachodnim. W tym miejscu wybieramy drogą prawą. Stąd do wydmy pozostało już tylko 500 m. Istnieje też możliwość dojścia (mnie więcej ta sama odległość) od północy, od strony Majdanu Lipowieckiego, jednak tam teren jest miejscami podmokły.

> SCHEMAT <   > MODEL 3D <

Smerecka Góra w Lasach Sieniawskich

Drugie pod względem wysokości (po Wilczej Górze) wzniesienie Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Okazała wydma paraboliczna o wysokości względnej sięgającej 20 m i niemal 1,5 km długości. Rozciąga się na osi północ - południe (należy zwrócić uwagę, iż na poniższym schemacie tradycyjny układ stron świata został zmieniony ze względów edytorskich). Dostęp po wydmy jest bardzo łatwy: poruszając się szosą z Oleszyc do Nowej Grobli, za Suchą Wolą natrafiamy na przejazd kolejowy. Od tego miejsca do północnego krańca wydmy jest ok. 750 m. Kraniec ten leży niemal przy samej szosie. Wzdłuż wschodniej strony wału wydmowego biegnie droga przez całą długość wzniesienia. W bezlistnej porze roku, przy południowym krańcu wydmy otwiera się rozległy widok.

> SCHEMAT <

DOLINY

Dolina Brusienki

Dopływ Sanu. Wypływa ze źródła na wysokości 290 m n.p.m. (GPS 50 15.210, 23 22.090). Tworzy wąską dolinę poprzecinaną wąwozami, w otoczeniu wysokich wzniesień. Rzekę cechuje krystalicznie czysta woda oraz piaszczyste dno. 

> MODEL1 <  > MODEL2 <  > MODEL3 <

Dolina Raty

Dopływ Bugu. Rozpoczyna się w Monasterzu koło Werchraty na wysokości 285 m n.p.m. (GPS 50 16.272, 23 26.692).  Dolina Raty jest wąska, otoczona wzgórzami. Roztocze polskie opuszcza (GPS 50 14.573, 23 31.769) w rejonie Prusia. Całkowita długość na terenie Polski, to ok. 9 km.

> MODEL < 

Dolina Sołokiji

Zaczyna się w okolicach Tomaszowa, na wysokości 268 m n.p.m. Na terenie Roztocza rzeka mierzy 28,5 km. Opuszcza Rotocze koło wsi Kornie. Jest dopływem Bugu. W rejonie Lubyczy płynie szeroką doliną otoczoną wzniesieniami.

> MODEL < 

Dolina Tanwi

Źródła w rejonie wsi Huta Złomy. Obszar źródliskowy Tanwi objęto ochroną rezerwatową (rez. Źródła Tanwi). Tanew jest dopływem Sanu. W rejonie Narola płynie szeroką doliną otoczoną wzgórzami.

> MODEL< 

Dolina Gliniańca

Potok o długości ok. 9 km (w granicach Polski), mający swe źródła na Ukrainie, na wysokości 290 m n.p.m. Granicę przepływa (GPS 50 11.717, 23 26.574) w pobliżu dawnej wsi Sopot. Dopływ Sanu. 

> MODEL <