ZAKOŃCZENIE
Spojrzenie na architekturę zespołu
cerkiewnego w Radrużu pozwoliło nam ukazać wiele interesujących zagadnień,
które po szczegółowym omówieniu wymagają końcowego podsumowania.
Cerkiew wraz z towarzyszącymi jej obiektami
istnieje w określonej strukturze fizjograficznej i osadniczej. Z jednej strony
jest to skraj Wschodniego Roztocza – krainy wyżynnej na przejściu między
Nadsaniem, Pobużem i Naddniestrzem, a z drugiej teren określany jako pogranicze
polsko-ruskie, rozumiane już teraz jedynie w aspekcie historycznym. Radruż
należał do typowych wsi kresowych z przewagą ludności ruskiej wśród mieszkańców
i z polskim dworem. Ruskie oblicze osady sięgające samych początków jej
istnienia (XIV/XV w.), a później wzmocnione przez kolonizację wołoską (XVI w.),
dało podstawy pod zawiązanie się na jej terenie organizacji parochialnej
Kościoła wschodniego. Nie udało się nam się ustalić, kiedy ten fakt miał
miejsce. Z pewnością jednak geneza parochii sięga okresu późnego średniowiecza.
Rozwój demograficzny i gospodarczy wsi oraz przemiany w zakresie struktur
organizacyjnych administracji cerkiewnej, w tym przede wszystkim wzbogacenie
jej o cerkiew filialną p. w. św. Mikołaja (2 ćw. XVIII w.), zostały nagle
przerwane w połowie XX w., w wyniku II wojny światowej i polsko-ukraińskiego
konfliktu zbrojnego.
Na takim ogólnym tle historycznym powstała i
funkcjonuje do chwili obecnej cerkiew parafialna p. w. św. Paraskewy, relikt
dawnego oblicza kulturowego Radruża. Data jej wzniesienia to jedno z kluczowych
zagadnień związanych z tą budowlą. Na podstawie informacji zawartych w
materiałach źródłowych oraz analizy formy obiektu, w tym także odniesienia go
do najbliższych mu i stosunkowo pewne datowanych analogii, posiłkując się
ustaleniami kilku badaczy stwierdziliśmy, że cerkiew radruska została
wzniesiona w końcu XVI w. Według podobnych kryteriów określiliśmy
szesnastowieczną metrykę towarzyszącej świątyni wieży dzwonniczej. Nawiązując
do wcześniej ukazanych dziejów wsi, zauważyliśmy ponadto, iż okres ten pokrywa
się z apogeum rozwoju Radruża w okresie nowożytnym, a poniekąd był także
najbardziej pomyślnym w całej historii tej osady. Wstępnie ukazaliśmy również
problem budowniczego i fundatora cerkwi – uznając ją za dzieło profesjonalnego
warsztatu ciesielskiego, związanego być może z działalnością fundacyjną
wywodzącego się z Małopolski ówczesnego starosty lubaczowskiego Jana Płazy
seniora. Nie wykluczyliśmy przy tym udziału czynników miejscowych, bowiem ważną
rolę w początkowym okresie istnienia cerkwi odgrywał ród wójtów radruskich – Dubniewiczów.
Przedstawienie dziejów budowlanych świątyni
od XVII w. do naszych czasów pozwoliło dokonać rozwarstwienia obiektu. Mimo
kilku potwierdzonych lub tylko hipotetycznych remontów, dokonanych w połowie
XVII w., 1699 r., 3 ćw. XVIII w., 1832 r., 1845 r., na przełomie XIX/XX w., w
latach 1926-1927, 1964-1966 oraz w 1994 r., wiadomo, iż poza wymianą niektórych
elementów oraz pokrycia ścian i dachów, nie wpłynęły one zasadniczo na zmianę
ukształtowania przestrzennego cerkwi, która w związku z tym niewiele zmieniła
się od momentu swego powstania. Za pierwotny można więc uznać jej najprostszy
plan trójdzielny oraz bryłę z większą nawą nakrytą namiotową kopułą zrębową z
jednym załomem. W przypadku kształtowania się stosunków przestrzennych cerkwi
pewien problem stwarzają tylko soboty i nie zachowana wieżyczka dzwonnicza nad
babińcem. Pewne przemiany formalne wykazywała w tym czasie również wolnostojąca
dzwonnica (przed 1825 r.). Podobnie jak cerkiew wieża w ciągu wielowiekowego
istnienia zasadniczo jednak nie zmieniała swej formy. Z najstarszego okresu
funkcjonowania cerkwi pochodzi również towarzyszący jej cmentarz, na którym
zachowały się obecnie trzy kamienne nagrobki – płyta i dwa krzyże (XVII-XVIII
w.), związane zapewne z początkowym okresem działalności warsztatów
kamieniarskich w Starym Bruśnie. Pozostałe elementy zespołu – bramy, mur i
kostnica posiadają stosunkowo nieodległą, dziewiętnastowieczną genezę.
Analizę poszczególnych elementów składających
się na formę cerkwi i związanych z nią obiektów poprzedziliśmy próbą określenia
ich lokalizacji w strukturze wsi i w obrębie zespołu sakralnego, jako
samodzielnego kompleksu architektonicznego. Położenie świątyni w geograficznym
środku osady, na przecięciu dawnych szlaków komunikacyjnych, świadczy o jej
dominującej pozycji w układzie osadniczym. Z kolei pewne wyobcowanie spośród
zabudowy, usytuowanie w dolinie rzeki, na sztucznie wydzielonym wzgórzu,
wskazuje na walory obronne zespołu cerkiewnego, niewątpliwie istotne w
pierwszych wiekach jego funkcjonowania. Rozmieszczenie poszczególnych budowli
wewnątrz owalnego muru wynika z ich funkcji i znaczenia utrwalonego w tradycji.
Całość tworzy swoiste dzieło zbiorowe, odznaczające się harmonijnym rozłożeniem
akcentów, z zaakcentowaniem centralnie usytuowanej cerkwi i odsuniętych na boki
pozostałych obiektów – wieży dzwonniczej, kostnicy, dwóch bram przebitych
osiowo i wieńca drzew. Zwróciliśmy uwagę na rozmieszczenie nagrobków, z których
najstarsze wykazują silne powiązanie z architekturą cerkwi i jej znaczeniem ideowym
(ściana pd. nawy, wsch. sanktuarium).
W zakresie konstrukcji cerkiew odznacza się
doskonałością użytego budulca i zastosowaniem charakterystycznych rozwiązań
technicznych właściwych dla zawodowego warsztatu ciesielskiego – łączenia na zamek
z krytym czopem, odsadzki i zbieżności ścian. Konstrukcja obramień obydwu
otworów przejściowych oraz systemu usztywniania kopuły wskazuje na powiązania
cerkwi i jej budowniczego z drewnianą architekturą kościelną. Ten kierunek
oddziaływania widoczny jest również w ustalonej przez nas matematycznej
zasadzie kształtowania kopuły nakrywającej nawę, przede wszystkim wyznaczania
szerokości załomu. Ważną rolę odgrywają tutaj zaczepy, które na wzór kościołów
usztywniają ściągi i podtrzymują gzymsy, będąc jednocześnie istotnym akcentem
dekoracyjnym.
Akceptując zachodnie rozwiązania techniczne,
które na trwale weszły do tradycji drewnianej architektury cerkiewnej na
terenie Rzeczypospolitej, świątynia zachowała typowy dla swego kręgu
kulturowego układ przestrzenny. W pełni rozwinięty plan trójdzielno-wzdłużny i
odpowiadająca mu jednokopułowa bryła, należą do najbardziej popularnych
rozwiązań drewnianej architektury cerkiewnej, wypracowanych na terenie Rusi
południowej w średniowieczu. Przeprowadzając analizę elementów kształtujących
układ przestrzenny budowli, zwróciliśmy uwagę na zasadę odpowiedniości, według
której dwa skrajne, zbliżone do siebie pomieszczenia podporządkowane są
centralnie umieszczonej nawie. Charakterystycznym zjawiskiem jest nieznacznie
zwiększenie babińca. Mniejsze, ale też prosto zamknięte sanktuarium jest
natomiast oznaką przynależności cerkwi do szerszego kręgu regionu karpackiego.
Tradycyjnym elementem drewnianej architektury cerkiewnej jest również
nakrywająca nawę namiotowa kopuła zrębowa z jednym załomem, o dość znacznym
nachyleniu połaci, a także analogiczne zrębowe sklepienia dwuspadowe nad
babińcem i sanktuarium. Wieńcząca kopułę pseudolatarnia posiada formę pośrednią
między klasyczną latarnią (wieżyczka) i pierwotnym zwieńczeniem w typie pazdura
i gontowej czapy. Kopułowe przekrycie pozostaje w harmonijnym związku z
przysadzistym zrębem nawy. Boczne pomieszczenia nakryte wysokimi dachami
dwuspadowymi wyraźnie podporządkowane są korpusowi nawowemu, nie przekraczając
jego linii gzymsu. Obszerne soboty, wyraźnie nawiązujące do architektury
kościelnej, nie tworzą jednak obejścia wokół cerkwi, ale urywają się w formie
prostych uskoków w narożach nawy. Poszczególne pomieszczenia cerkwi zachowują
więc dużą niezależność, ale związane z sobą dają wrażenie zwartej, kubicznej
bryły. Wieżyczka dzwonnicza, występująca pierwotnie na zachodnim skraju
babińca, nie przewyższała zapewne kopuły. Niewątpliwie urozmaicała sylwetkę
cerkwi, akcentując z jednej strony oś podłużną, a z drugiej elewację zachodnią.
Obecność tego elementu ma bardzo ważne znaczenie dla cerkwi radruskiej, pozwala
zaliczyć ją do odmiany świątyń wieżowych, wykształconych w okresie późnego
średniowiecza. Prostota układu przestrzennego i wysoki poziom konstrukcji idzie
w parze ze znaczną wielkością budowli. Właściwość ta wyróżnia cerkiew radruską
spośród świątyń Kościoła wschodniego z terenu Rzeczypospolitej, które posiadają
zazwyczaj niewielkie rozmiary.
Omawiając problemy związane z układem wnętrza
zwróciliśmy uwagę na rozmieszczenie otworów przejściowych i okiennych.
Występowanie dwóch wejść - w ścianie zachodniej babińca i południowej nawy
związane jest ze starszą tradycją, właściwą także dla architektury drewnianych
kościołów. Ich forma i wzajemne relacje wskazują na większe znaczenie ideowe
otworu południowego, przy częstszym użytkowaniu przejścia zachodniego.
Pierwotną liczbę i układ okien uznaliśmy również za przykład typowy dla
starszej drewnianej architektury sakralnej. Zgodna z okresem powstania jest
również forma okulusów w ściankach załamania kopuły. Podstawowe znaczenie w
układzie wnętrza posiadają obydwa prześwity, łączące babiniec i sanktuarium z
nawą. Prześwit wschodni, tożsamy z przegrodą ikonostasową, należy do
nielicznych zachowanych do dnia dzisiejszego przykładów pierwotnych rozwiązań
tego typu, opartych na wzorach bałkańskich (mołdawskich). Forma
architektoniczna prześwitu, złożona z trzech niskich otworów liturgicznych w
niezależnych obramieniach w dolnej i kolistego otworu w górnej części,
integralnie łączy się z polichromią współtworzącą pierwotny ikonostas. Na słabo
wyodrębnionym templonie występują również dwie, obecnie niezwykle rzadko
spotykane półki (tiabła), świadczące o pierwotnym sposobie instalowania na
ścianie malarstwa tablicowego. Wiele elementów wspólnych z przegrodą
ikonostasową występuje w prześwicie zachodnim. Jego forma wywodzi się również z
południowych stoków Karpat i wskazuje na dawną izolację babińca (dolny
parapet). Elementem starszej tradycji jest tu górny, kolisty otwór –
odpowiadający analogicznemu przeźroczu w ścianie ikonostasowej. Do stałych
elementów wyposażenia należy przede wszystkim murowana mensa ołtarzowa i
późniejszy chór, który pod wpływem tendencji latynizujących nadwieszony został
przy zachodniej ścianie nawy.
Ważne znaczenie w procesie analizy formy
obiektu odgrywa rodzaj zdobnictwa architektonicznego. Trójlistne wycięcia
obydwu portali, profilowanie rysi, zaczepów, ostatków w zachodnim prześwicie,
fazowanie gzymsów, belek stężeń, okucia drzwiowe - mają wyraźne odniesienia w
pochodzącej z tego samego okresu drewnianej architekturze kościelnej. Zapewne
również na tym polu należy szukać inspiracji dla dwóch kolistych otworów,
istotnych elementów obydwu wspomnianych wyżej wewnętrznych prześwitów. Z kolei
charakter bardziej uniwersalny, właściwy dla budownictwa i snycerstwa w
drewnie, posiadają rozety, wycięte na „dzwonie” belki zamykającej prześwit
między babińcem a nawą - oznaki mistrzowskich umiejętności budowniczego. Z
tradycją wschodnią związane są natomiast żelazne, kute krzyże, wieńczące
poszczególne człony cerkwi, z których najbardziej okazałą formę posiada obiekt
znad nawy. Jego rozbudowana dekoracja nawiązuje do typu krzyża jerozolimskiego.
Istotną rolę zdobniczą pełni polichromia, wypełniająca częściowo ściany
wewnątrz świątyni, ale także w niewielkim zakresie wychodząca na zewnątrz
(portal i ściana pd. nawy). Malowidła na ścianie ikonostasowej i w sanktuarium
łączą w sobie elementy zachodniego obrazowania (początki techniki
światłocieniowej, ornamentyka), z właściwą malarstwu ikonowemu kompozycją
poszczególnych przedstawień.
Obecność, przede wszystkim w zakresie
zdobnictwa, form stylowych charakterystycznych dla późnego gotyku, świadczy o
postępującej już w tym czasie okcydentalizacji architektury cerkiewnej, która w
układzie przestrzennym zachowała wierność tradycji bizantyjskiej. Fakt ten
skłonił nas do określenia szesnastowiecznej świątyni w Radrużu jako „cerkwi
postgotyckiej”. Jest to jeden z ważniejszych wniosków wynikających analizy
formy tego obiektu. Jednocześnie, stosując inne kryteria, zaakcentowaliśmy
przynależność zabytku do cerkwi drewnianych „szkoły ukraińskiej” lub ich
„południowo-wschodniego kręgu” w granicach I Rzeczypospolitej, a także do nurtu
„architektury prowincjonalnej”.
Obserwacje poczynione w zakresie architektury
świątyni potwierdziła analiza wolnostojącej wieży dzwonniczej. Konstrukcja,
ukształtowanie przestrzenne i zdobnictwo wyraźnie łączą ten obiekt z
ciesielstwem zawodowym o zachodniej proweniencji i późnogotyckich formach
stylowych. Wielokulturowe wpływy można zaobserwować także w formie najstarszych
zabytków sepulkralnych, w wydatnej mierze uzupełniających architekturę cerkwi.
Pozostałe, młodsze chronologicznie obiekty, w których również zaobserwować
można obecność stylów historycznych (brama zach.), posiadają mniejsze znaczenie
w procesie analizy formalnej, stanowiąc jednakże ważne elementy zespołu
cerkiewnego jako całości.
Już w wyniku badań nad formą obiektu
zarysowała się pewna grupa cerkwi najbardziej zbliżonych do świątyni z Radruża.
Tworzy ją od pięciu do siedmiu budowli, z których część już nie istnieje, ale
znana jest na podstawie ikonografii. Są to cerkwie – p. w. św. Ducha w
Potyliczu (datowana przez nas na k. XVI w.), św. Trójcy w tymże Potyliczu (1593
r.), Narodzenia NMP w Gorajcu (1586 r.), św. Michała Archanioła w Woli
Wysockiej (1598 r.), św. Jerzego w Werchracie-wsi[?] (1632 r.), a także Proroka
Eliasza w Nowym Siole (1 tercja XVII w.) i Soboru NMP w Baszni (1644 r.).
Obiekty te scharakteryzowaliśmy w kontekście dziejów miejscowości, na których
terenie istnieją bądź istniały oraz przemian w zakresie lokalnej organizacji
parochialnej. Nieco dokładniej omówiliśmy losy tych budowli, kładąc nacisk na
datowanie, a po skróconym opisie na analizę ich formy w kontekście zabytku
radruskiego. W toku dalszych rozważań stwierdziliśmy, że świątynie te w
zdecydowanej większości łączą się ze sobą pod względem czasu powstania, miejsca
położenia i rozwiązań konstrukcyjno-przestrzennych. Większość z nich powstała w
ostatniej ćwierci XVI w., kilka – po wyraźnej przerwie - w 2 ćwierci XVII w.
Wszystkie one należały do różnych struktur administracyjnych i własnościowych,
ale jednocześnie położone są w stosunkowo zwartej grupie - bezpośrednio lub na
przedpolu Wschodniego Roztocza. Do ich wzniesienia wykorzystano doborowy
materiał, opracowany i łączony zgodnie z najlepszymi zasadami zawodowego
rzemiosła ciesielskiego. Widoczne jest to przede wszystkim w niemal jednorodnej
konstrukcji namiotowych kopuł zrębowych, usztywnionych rozbudowanym,
dwupoziomowym systemem stężeń, z wykorzystaniem zaczepów, rozmieszczonych w
ściśle określonym porządku. Analogiczna jest także budowa sklepień dwuspadowych
w bocznych pomieszczeniach oraz konstrukcja zadaszeń, opartych na rysiach,
konsolach lub słupkach. Mimo różnic w planie (układy trójdzielne i trójdzielne
z pastoforiami) oraz w bryle (jednokopułowe, wieżowo-kopułowe, trójkopułowe),
daje się zauważyć istnienie zbliżonych proporcji w zakresie kształtowania
korpusu nawowego i układu zadaszeń (poprzeczne łamanie połaci w narożach części
środkowej). Charakterystyczne są także większe od przeciętnych rozmiary
budowli, z których kilka należy do największych budowli w swym zakresie. Wiele
analogii występuje również w przypadku rozmieszczenia otworów przejściowych i
okiennych oraz w układzie prześwitów (górny otwór w przegrodzie ikonostasowej).
Najwięcej cech zbieżnych można zaobserwować w zakresie zdobnictwa detalu
architektonicznego, w tym przede wszystkim rysi, zaczepów, gzymsów, belek
stężeń, a także pod względem dekoracji malarskiej – wykonanej w co najmniej
czterech przypadkach, przez malarzy potylickich. Wszystkie te ustalenia
skłoniły as do przyjęcia wniosku, iż wspomniane cerkwie – łącznie ze świątynią
w Radrużu – tworzą samodzielną grupę architektoniczną, którą określiliśmy wstępnie
jako „wschodnioroztoczańska odmiana najstarszych cerkwi drewnianych”. Do
zespołu tych świątyń należy włączyć również towarzyszące im dzwonnice –
reprezentujące także zbliżone rozwiązania techniczne i układ przestrzenny
(Radruż, Potylicz – św. Trójcy).
Zastanawiając się nad przyczynami powstania
tej odmiany wskazaliśmy na funkcjonowanie jednego warsztatu ciesielskiego,
którego działalność na określonym terenie skupiła się głównie w końcu XVI w.,
by odżyć jeszcze w 2 ćwierci XVII w., być może pod kierunkiem następcy
poprzedniego mistrza. Nie należy wykluczyć, iż z warsztatem tym związany był
cieśla Zachary Smolin, budowniczy cerkwi w Baszni (1644 r.). Działalność
zespołu rzemieślników o znacznych umiejętnościach nie byłaby możliwa bez
wsparcia możnych fundatorów. Przyjęliśmy hipotetycznie, iż w pierwszym okresie
rolę tę mógł pełnić ówczesny starosta lubaczowski Jan Płaza, a w drugim, przy
nadal dominującej pozycji właścicieli ziemskich – także gromada wiejska.
Powstanie zespołu budowli o wybitnych cechach
artystycznych doszło do skutku w wyniku zaistnienia wielu sprzyjających
okoliczności. Przełom XVI i XVII w. zarówno na ziemiach ruskich, jak i w całej
Rzeczypospolitej był okresem niezwykle pomyślnym. Intensywny rozwój budownictwa
w najważniejszych ośrodkach regionu – Zamościu, Żółkwi, Lwowie, Przemyślu i
Jarosławiu, nie mógł być obojętnym dla terenów położonych w ich pobliżu, choć
nieco na uboczu głównych szlaków. Cerkwie wschodnioroztoczańskie należy więc
uznać za istotne przejawy prowincjonalnej architektury sakralnej pierwszych lat
panowania króla Zygmunta III Wazy, a później Władysława IV. Przynależność
stylowa tych cerkwi jest problematyczna, choć jak zauważyliśmy przy okazji
rozpatrywania zabytku radruskiego, a także na zasadzie analogii do ówcześnie wznoszonych
drewnianych kościołów łacińskich, należałoby uznać je za kontynuację tradycji
gotyckich.
Działalność warsztatu który wzniósł te
budowle, była na tyle istotna dla lokalnej architektury sakralnej, że spotkała
się z pewną kontynuacją także w późniejszym okresie. W kilku
osiemnastowiecznych cerkwiach, położonych w pobliżu Lubaczowa i Żółkwi (Załuże,
1700 r.; Łukawiec, 1701 r.; Żółkiew, św. Trójcy, 1720 r.; Opaka 1756 r.;
Hlińsko, XVIII w.), wyraźnie widać pewne nawiązanie do wcześniejszych cerkwi pod
względem konstrukcji (stężenia kopuły) i formy (kopuła namiotowa, zadaszenia,
zdobnictwo).
Cerkiew
p. w. św. Paraskewy
w Radrużu zarówno, na tle grupy wschodnioroztoczańskiej, jak i całego
dziedzictwa drewnianej architektury cerkiewnej kręgu I Rzeczypospolitej,
zajmuje wyjątkową pozycję. Jest jedną z trzech najstarszych drewnianych świątyń
Kościoła wschodniego na terenie Polski, posiada zaledwie kilka odpowiedników na
obszarze obecnej Ukrainy. Charakteryzuje się monumentalną i pełną harmonii
sylwetką. Łączy w sobie wierność wobec tradycji wschodniej przy twórczym
wykorzystaniu osiągnięć ciesielstwa zawodowego, wykształconego na gruncie
zachodniej kultury miejskiej. Razem z towarzyszącymi jej obiektami tworzy
kompletny zespół architektoniczny, który jako istotny element krajobrazu
kulturowego pogranicza polsko-ruskiego, sięga okresu świetności wielokulturowej
Rzeczypospolitej.
Nasza praca z pewnością nie wyczerpuje
tematu. Pozostaje jeszcze wiele kwestii do wyjaśnienia. Obok zagadnień
warsztatu, fundacji, stylu, dotyczą one przede wszystkim problemu formy cerkwi,
w kontekście wieżyczki nad babińcem i układu sobót. Należy również w większym
stopniu rozwinąć badania nad najstarszą drewnianą architekturą cerkiewną, by
poprzez monografie poszczególnych obiektów, ich grup oraz opracowania pewnych
szczegółowych problemów (przykryć, zdobnictwa), uzyskać możliwie szeroki
kontekst porównawczy.
Autor pragnie wyrazić nadzieję, iż studium
niniejsze, wychodząc naprzeciw tym postulatom - poświęcone niewątpliwemu
arcydziełu dawnej ciesiołki, jakim jest cerkiew p. w. św. Paraskewy w Radrużu,
będzie pomocne w naukowym opracowaniu fenomenu ruskiej cerkwi drewnianej.
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Archidiecezji Lwowskiej w Lubaczowie
b. sygn., teczka, „Statystyka Kurii
Metropolitalnej w Lubaczowie”, 1949-1956;
b. sygn., teczka, „Straty kościoła. Ankieta
[Kwestionariusz do stwierdzenia sytuacji Kościoła w Polsce w latach 1945-1964],
1964;
b. sygn., „Wizytacje biskupie i dziekańskie
parafii Archidiecezji w Lubaczowie”, 1971, 1978;
Archiwum Państwowe w Lublinie
zespół Chełmski Konsystorz Greckokatolicki
sygn. 780, „Inwentarze cerkwi sporządzone
przez Józefa Lewickiego biskupa chełmsko-bełskiego”, 1725;
sygn. 794, „Wizytacja dekanatu potylickiego”,
1766;
sygn. 795, „Wizytacja dekanatu potylickiego”,
1775;
sygn. 811, „Wizytacja dekanatu potylickiego”,
1739;
Archiwum Państwowe w Przemyślu
zespół Archiwum Biskupstwa Greckokatolickiego
sygn. 15, „Wizytacja
dekanatu potylickiego”, 1749-1776;
sygn. 32, „Wizytacja dekanatu
lubaczowskiego”, 1743;
sygn. 33, „Wizytacja dekanatu
lubaczowskiego”, 1761;
sygn. 34, „Wizytacja dekanatu
lubaczowskiego”, 1775;
sygn. 35, „Wizytacja dekanatu
lubaczowskiego”, ok. 1780;
sygn. 45, „Wizytacja dekanatu potylickiego”,
1749-1776;
sygn. 213, „Regulacje parafii i dekanatów”,
1775-1786;
sygn.
304, „Visitatio canonica decanatus lubaczoviensis”, 1789, 1807, 1815, 1838;
sygn.
311, „Visitatio canonica decanatus potelicensis”, 1815;
sygn.
327, „Visitatio canonica decanatus Żółkiew”, 1792-1793;
sygn.
407, „Visitatio canonica decanatus lubaczoviensis”, 1844-1845;
sygn.
409, „Visitatio canonica decanatus potelicensis”, 1844;
sygn.
1171, „Consignatio regulationis parochiarum circuli żółkieviensis”, 1795;
sygn. 1960, „Tabelle super statu parochiarum
decanatum lubaczoviensis”, 1790-1827;
sygn. 3554, „Wizytacje dekanatu
oleszyckiego”, 1838-1840, 1845;
sygn. 3555, „Wizytacje dekanatu
potylickiego”, 1835;
sygn. 5106, „Wizytacje dziekańskie”, 1901;
sygn. 5115, „Wizytacje dziekańskie”, 1903;
sygn. 5159, „Sprawy duchowieństwa, stan
religijno - moralny parafii”, 1940-1941;
sygn. 5433, „Wizytacja dekanatu
cieszanowskiego”, 1922;
sygn. 5482, „Wykazy cerkwi i budynków
zniszczonych podczas wojny”, 1915;
sygn. 5483, „Wykazy cerkwi i budynków zniszczonych
podczas wojny”, 1916;
sygn. 5488, „Wykazy cerkwi i budynków
zniszczonych podczas wojny”, 1917;
sygn. 5596, „Ewidencja starych drzew koło
cerkwi”, 1938;
sygn. 5836, „Wizytacje dziekańskie cerkwi”,
1904;
sygn. 5841, „Wizytacja dekanatu cieszanowskiego”,
1925;
sygn. 5983, „Gorajec. Inwentarz cerkiewny”,
1928;
sygn. 6241, „Radruż. Inwentarz cerkiewny”,
1928;
sygn. 6290, „Sieniawka. Inwentarz cerkiewny”,
1929;
sygn. 6404, „Wola Wysocka. Inwentarz
cerkiewny”, 1929;
sygn. 6607, „Materiały do schematyzmu”, 1931;
sygn. 6608, „Materiały do schematyzmu”, 1931;
Archiwum Muzeum Zamek w Łańcucie
b. sygn., „Materiały penetracyjne. Powiat
lubaczowski”, 1961, 1964, 1970;
b. sygn., „Radruż, gm. Horyniec, cerkiew p.
w. św. Paraskewy. Protokół zwózki”, 1961;
Dokumentacja fotograficzna cerkwi w Radrużu,
powiat Lubaczów, cerkiew drewniana, PP PKZ, Odział w Warszawie, Warszawa 1965
[1967], fot. W. Górski;
Archiwum Państwowej Służby Ochrony Zabytków w
Przemyślu
teczka cerkwi p. w. św. Paraskewy;
teczka cerkwi w Goracju;
Karta [„biała”] cmentarza greckokatolickiego
w Radrużu [na wsch. od cerkwi], gm. Horyniec, 1987;
Karta [„biała”] cmentarza greckokatolickiego
w Radrużu [na zach. od cerkwi], gm. Horyniec, 1987;
Karta [„biała”] cmentarza greckokatolickiego
[przycerkiewnego] w Radrużu, gm. Horyniec, opr. T. Piekarz, 1993;
Karta [„zielona”] cerkwi p. w. św. Paraskewy
w Radrużu, inwent. A. Stelmach, 1961;
Karta [„zielona”] dzwonnicy w Radrużu,
inwent. A. Stelmach, 1961;
Karta [„zielona”] dzwonnicy w Gorajcu,
inwent. A. Stelmach, 1961;
Skrócone pomiary architektoniczno-budowlane,
wyk. Politechnika Krakowska, 1990;
sygn. 326, „Propozycje zagospodarowania
wystawowego cerkiewki w Radrużu”, opr. J. Szandomirski, 1970;
sygn. 327, „Projekt odwodnienia cerkiewki w
Radrużu”, opr. Senderski, 1964;
sygn. 328, „Kosztorys na wykonanie robót
remontowo-konserwatorskich przy Kostnicy (dawny dom Diaka) w Radrużu”, opr. T.
Łyczak, Kraków 1965;
sygn. 333, „Projekt zagospodarowania
otoczenia cerkwi w Radruży [sic!]”, opr. J. Klimek, Kraków 1964;
sygn. 398, „Projekt instalacji odgromowej”,
opr. R. Asler, 1964;
sygn.
399,
„Kosztorys na wykonanie robót konserwatorsko-zabezpieczających w cerkwi i
dzwonnicy w Radrużu”, opr. B. Gałusza, ok. 1960;
sygn. 401, „Aneks do kosztorysu na roboty
remontowo-budowlane w zabytkowej cerkwi w Radrużu, pow. Lubaczów”, por. T.
Łyczak, Z. Rzechuła, Kraków 1965;
sygn. 429, „Opis techniczny dzwonnicy w
Radrużu”, opr. J. Lenard, J. Kaczorowska, 1959;
sygn. 450, „Ekspertyza mykologiczno-entemologiczna
dzwonnicy przy cerkwi gr.-kat. w Radrużu, pow. Lubaczów”, opr. J. Piech, Kraków
1964;
sygn. 492, „Ekspertyza
mykologiczno-entemologicza cerkwi”, Kraków 1964;
sygn. 591, „Dokumentacja fotograficzna i
opisowa z prac konserwatorskich przy ścianie polichromowanej cerkwi w Radrużu,
pow. Lubaczów”, opr. H. Markowska, b. r. [ok. 1967];
sygn. 720, „Pomiar sytuacyjno-wysokościowy”,
1964;
sygn. 899, „Kosztorys na remont zabytkowej
dzwonnicy przy cerkwi w Radrużu, pow. Lubaczów”, opr. T. Łyczak, Z. Rzechuła,
Kraków 1965;
sygn. 900, „Projekt
architektoniczno-techniczno-roboczy kostnicy, murów, bramy w Radrużu”, proj. Z.
Rzechuła, b. r.;
sygn. 4397, Inwentaryzacja konserwatorska
zabytkowej XVII-to wiecznej dzwonnicy cerkiewnej w Torkach, woj. przemyskie,
skala 1:20, opr. dr inż. arch. August Bocheński, 1992-1993;
sygn. 4879, „Ekspertyza budowlana: część 1,
budowlano-konstrukcyjna dot. określenia przyczyn awarii (zawalenia się) starej
przycerkiewnej dzwonnicy w Lesznie, gm. Medyka, opr. mgr inż. W. Jaśkowski,
listopad 1997;
sygn. 4951, „Radruż. Inwentaryzacja cerkwi p.
w. św. Paraskewi”, opr. J. Wiśniewski, J. Kaczorowska, k. Szabelowski, 1956;
Archiwum Państwowej Służby Ochrony Zabytków w
Rzeszowie
teczka cerkwi p. w. św. Paraskewy w Radrużu;
Karta techniczna zabytku architektury i
budownictwa. Radruż. Ogrodzenie. Ruiny, opr. A. Stelmach, 1962;
sygn. 2630, „Radruż, woj. rzeszowskie, pow.
Lubaczów, Cerkiew. Dokumentacja konserwatorska z prac badawczo-konserwatorskich
za okres od 1964-1966 wykonana na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
w Rzeszowie”, opr. B. Kleszczyńska, Kraków 1967;
Archiwum Parafii rzymskokatolickiej w Horyńcu
„Kronika klasztoru Franciszkanów w Horyńcu”;
„Księga zmarłych dla wsi Horyniec i Radruż z
lat 1922-1945”;
Archiwum Zakładu Muzeum w Lubaczowie
Akta personalne, Sprawozdania z działalności;
Biblioteka Narodowa w Warszawie
sygn. 5636, K. Notz, Zabytki powiatu
cieszanowskiego, ok. 1903, rkps;
Urząd Stanu Cywilnego w Horyńcu
„Radruż. Księga Urodzeń za rok 1914-1938”;
„Radruż. Księga Małżeństw za rok 1914-1938”;
„Radruż. Księga Zgonów za rok 1914-1938”;
Źródła drukowane
Akt nadania wsi Horyniec z 1444 roku, opr. M.
Proksa, Przemyśl 1994.
Barwiński E., Repertoryum znajdujących się w
Bibliotece Uniwersyteckiej we Lwowie aktów zajęcia i sprzedaży dóbr królewskich
i kościelnych, „Teka Konserwatorska”, t. III, Lwów 1909, z. 3, s. 1-33.
Korallow F., (Spisy cerkwi diecezji
chełmskiej z lat 1619-1620), „Chołmskaja Cerkownaja Żizn”, t. II, 1907, s.
73-78.
Liske K., Cudzoziemcy w Polsce, Lwów 1878.
Źródła do dziejów reaktywowania i organizacji
struktur Kościoła greckokatolickiego w Polsce w latach 1989-1996, opr. St.
Stępień, [w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, T. 3, Studia z dziejów
greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pod red. S. Stępnia, Przemyśl 1996, s.
297-328.
Źródła Dziejowe, t. XVIII, cz. 1, A.
Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. VII,
cz. I, Ziemie ruskie, Ruś Czerwona, Warszawa 1902, s. 208, 248.
Żereła do istoryji Ukrajiny-Rusy, t. III,
Lustracji koroliwszczyn w zemlach chołmśkij, bełśkij i lwiwśkij z 1564-5 hh,
Lwiw 1900, s. 238-302.
Źródła kartograficzne
Archiwum Państwowe w Przemyślu, zespół
Archiwum Geodezyjne
sygn. 5, „Wykaz uczestników regulacji i
wymiany gruntów w gromadzie Radruż”, 1952;
sygn. 6, „Gr. Radruż, gm. Horyniec, powiat
Lubaczów, Spis uczestników regulacji grom. Radruż”, 1952-1957;
sygn. 13, „Mapa geodezyjna wsi Radruż w
powiecie żółkiewskim” z 1854, w skali 1:2880, przerys w Starostwie Powiatowym
Lubaczowie;
b. sygn., „Mapa geodezyjna wsi Gorajec
w powiecie żółkiewskim”, 1854, skala 1:2880;
Inne
Mapa Galicji w skali 1:600 000 (Biblioteka
Muzeum Narodowego w Przemyślu);
Mapa Galicji w skali 1:2 000 000, [w:] Ziemie
polskie i ościenne ok. 1900 r. Mapa polityczna i administracyjna, opr. J.
Lemene i R. Rutkowski, Warszawa 1963;
Literatura pomocnicza
Abraham W., Powstanie organizacji Kościoła
łacińskiego na Rusi, t. 1, Lwów 1904.
Adamczuk L., Struktura organizacyjna
Kościoła, [w:] Kościół katolicki w Polsce 1918-1990, Rocznik Statystyczny,
Warszawa 1991, s. 102-127.
Bendza M., Prawosławna diecezja przemyska w
latach 1596-1681. Studium historyczno-kanoniczne, Warszawa 1982.
Bieńkowski L., Organizacja Kościoła
wschodniego w Polsce, [w:] Kościół w Polsce, T. II, Kraków 1969, s. 781-1049.
Bieńkowski L., Chełmska diecezja
[prawosławna], [w:] EK, t. 3, Lublin 1985, szp. 132.
Bigo J., Najnowszy skorowidz wszystkich
miejscowości z przysiółkami Królestwa Galicji z Wielkim Księstwem Krakowskim i
Księstwem Bukowiny, Złoczów 1886.
Biłyj B., Pamjati newinnych, PD, R. I, 1992,
nr 10-12, s. 24.
Boniecki A., Herbarz Polski, T. XV, Warszawa
1912.
Budzyński Z., Sieć parafialna prawosławnej
diecezji przemyskiej na przełomie XV i XVI w. Próba rekonstrukcji na podstawie
rejestrów podatkowych ziemi przemyskiej i sanockiej, [w:] Polska-Ukraina 1000
lat sąsiedztwa, T. 1, Studia z dziejów chrześcijaństwa na pograniczu etnicznym,
Przemyśl 1990, s. 135-155.
Budzyński Z., Ludność pogranicza
polsko-ruskiego w drugiej połowie XVIII w., T. 1, 2, Przemyśl-Rzeszów 1993.
Burszta J., Zbiegostwo chłopów znad Sanu w 1
ćwierci XVIII wieku (na przykładzie klucza sieniawskiego i oleszyckiego
Sieniawskich, RDS i G, T. XVII, 1955, s. 55-80.
Burszta J., Od osady słowiańskiej do wsi
współczesnej. O tworzeniu się krajobrazu osadniczego ziem polskich i
rozplanowaniu wsi, Wrocław 1958.
Burzyński T., Uwagi o etnograficznych
badaniach w rejonie przemyskim po 1945, M i SM, t. III, 1980, s. 21-46.
Chilczuk M., województwo rzeszowskie. Zarys
geograficzno-ekonomiczny, Warszawa 1962.
Chodynicki K., Kościół prawosławny a
Rzeczypospolita Polska. Zarys historyczny 1370-1632, Warszawa 1934.
Chojnacka H., Chrzanowska P., Manufaktura
szkła Adama Mikołaja Sieniawskiego pod Lubaczowem (1718-1729), BHS, R. XXII,
1960, nr 3, s. 328-330.
Czemeryński K., O dobrach koronnych byłej
Rzeczypospolitej Polskiej, Lwów 1870.
Czernecki W., Flora i fauna powiatu
lubaczowskiego, RL, t. II, 1971, s. 41-55.
Czapla J., Walka z OUN-UPA w latach
1944-1947 (kureń „Żeleźniaka”), [w:] Z walk przeciwko zbrojnemu podziemiu
1944-1947, Warszawa 1966, s. 102-160.
Ćwik W., Reder J., Lubelszczyzna. Dzieje
rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Lublin
1977.
Dąbkowski P., Zaginione księgi sądowe
województwa ruskiego i bełskiego, Lwów 1921, [w:] Studia nad historią prawa
polskiego, T. VIII, z. 1, Lwów 1926.
Dąbkowski P., Podział administracyjny
województwa ruskiego i bełskiego w XV w., Lwów 1939.
Eberhardt P., Polska granica wschodnia
1939-1945, bm. i rw.
Fenczak A. S., Stępień S., Przemyśl jako
regionalne centrum administracyjne – zarys dziejów, SP, t. 1, 1993, s. 9-47.
Fenczak A. S., Wokół początków
bizantyjsko-słowiańskiego biskupstwa w Przemyślu. Kwestia istnienia organizacji
diecezjalnej w księstwie przemyskim (koniec XI i pierwsza połowa XII wieku),
[w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, T. 3, Studia z dziejów
greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pr. zb. pod red. S. Stępnia, Przemyśl
1996, s. 21-38.
Filar A., Gdy umilkły działa. Wspomnienia,
Warszawa 1972.
Gajerski S. F., Materiały do historii
ośrodków garncarskich w Potyliczu i okolicy, PSL, R. XIV, 1960, nr 1, s. 42-49.
Gajerski S. F., Potylicki ośrodek kaflarski z
XVI-XVIII w., KHKM, R. XX, 1972, nr 3, s. 468-485.
Gajerski S. F., Zarys dziejów Cieszanowa,
Przemyśl 1981.
Gajerski S. F., rec.: „Artystyczne zbiory
Wilanowa”, wyd. II, Warszawa 1982, ss. 228, M i SM, t. V, 1982, s. 259-260.
Gajerski S. F., Struktury organizacyjne ZWZ i
oddziały partyzanckie AK na terenie przedwojennego powiatu lubaczowskiego.
Przyczynek do dziejów okręgu krakowskiego i lwowskiego, „Dzieje Najnowsze”, R.
XVIII, 1986, z. 2, s. 155-176.
Gajerski S. F., Rok 1918 w powiecie
cieszanowskim, ŻP, R. XXII, 1988, nr 46, s. 6;
Gajkowa O., Kultura ludowa okolic Hor i
Potylicza, „Prace i Materiały Etnograficzne”, cz. 1, t. VI, 1947, s. 38-76, cz.
2, t. VII, 1948, s. 39-76.
Gmiterek H., Lubaczów w XVII-XVIII stuleciu,
RL t. IV, 1990, s. 27-41.
Gmiterek H., Lipsko w okresie Rzeczypospolitej
szlacheckiej (1613-1772), PZH, R. VIII-IX, 1991-1992, s. 57-72.
Gmiterek H., Narol w okresie Rzeczypospolitej
szlacheckiej (1585-1772), RL, t. V, 1994, s. 17-36.
Grala H., W sprawie biskupstwa przemyskiego
obrządku wschodniego, „Przegląd Historyczny”, R. 76, 1985, z. 1, s. 139-140.
Grechuta J., Działalność kurenia „Żeleźniaka”
na terenie powiatu lubaczowskiego w l. 1944-1947, Lublin 1992, mps
w Muzeum w Lubaczowie.
Hołowkiewicz E., Flora leśna i przemysł
drzewny w Galicji, Lwów 1877.
Horn M., Zaburzenia wśród mieszczan starostwa
lubaczowskiego w pierwszej połowie XVII w., „Małopolskie Studia Historyczne”,
t. V, 1961, z. 2 (13), s. 31-42.
Horn M., Chronologia i zasięg najazdów
tatarskich na ziemie Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1600-1647, „Studia i
Materiały do Historii Wojskowości”, t. VIII, 1962, s. 3-71.
Horn M., Zaburzenia wiejskie w starostwie
lubaczowskim w latach 1600-1648, RP, t. IX, 1962, z. 2, s. 231-272.
Horn M., Skutki ekonomiczne najazdów
tatarskich z lat 1605-1633 na Ruś Czerwoną, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964.
Horn M., Rzemiosło miejskie województwa
bełskiego w pierwszej połowie XVII wieku. Zagadnienie kryzysu gospodarczego
Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII wieku, Wrocław-Warszawa-Kraków 1966.
Horn M., Lubaczów i ziemia lubaczowska do
połowy XVII w. (ze szczególnym uwzględnieniem pierwszej połowy XVII w.), RL, t.
I, 1967, s. 23-40.
Horn M., Walka chłopów czerwonoruskich z
wyzyskiem feudalnym w latach 1600-1648, cz. 1, Zbójnictwo i zbiegostwo
karpackie, Opole 1974.
Horn M., Walka chłopów czerwonoruskich z
wyzyskiem feudalnym w latach 1600-1648, cz. 2, Chłpi z dóbr koronnych w walce
przeciw zwiększeniu robocizn i danin (supliki i zaburzenia wiejskie), Opole
1976.
Horn M., Walka chłopów czerwonoruskich z
wyzyskiem feudalnym w latach 1600-1648, cz. 3, Opór chłopski w dobrach
szlacheckich. Wystąpienia włościan przeciw panom, Wrocław 1982.
Horwat J., Pościg Jana Sobieskiego za
Nuradyn-sołtanem w październiku 1672 r., M i SM, t. IV, 1981, s. 238-243.
Janas E., Narol na mapie polskich dziejów
wojskowych XVII wieku, RL, t. V, 1994, s. 37-45.
Janeczek A., Osadnictwo pogranicza
polsko-ruskiego. Województwo bełskie od schyłku XIV do początku XVII w.,
Warszawa 1993.
Janeczek A., Ciągłość w dobie zmian. Lubaczów
jako ośrodek zarządu terytorialnego w średniowieczu, RL, t. VI, 1996, s. 20-30.
Kaczmarek K., Ósmy bydgoski, Warszawa 1962.
Kamiński R., Urbański A., Ośrodki garncarskie
na Zamojszczyźnie – historia, rozwój, zanik, [w:] Garncarstwo i kaflarstwo na
ziemiach polskich od późnego średniowiecza do czasów współczesnych. Materiały z
konferencji, Rzeszów 21-23 IX 1993, Rzeszów 1994, s. 313-318.
Kluczycki F., Pisma do wieku i spraw Jana
Sobieskiego, t. 1, cz. 2, Kraków 1881.
Kłoczowski J., Müller L., Skarbek J., Zarys
dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 1986.
Kołbuk W., Granice i sieć parafialna
greckokatolickiej diecezji przemyskiej na przełomie XVIII i XIX w., [w:]
Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, T. 3, Studia z dziejów greckokatolickiej
diecezji przemyskiej, pod red., S. Stępnia, Przemyśl 1996, s. 101-113.
Komański H., Zbrodnie „Ukraińskiej
Powstańczej Armii” w powiecie lubaczowskim, „Na Rubieży”, nr 1, 1995, s. 8-26.
Kondracki J., Geografia fizyczna Polski,
Warszawa 1980.
Konieczny Z., Straty biologiczne i materialne
byłego powiatu lubaczowskiego w l. 1939-1944, M i SM, t. III, 1980, s. 5-18.
Konieczny Z., Walki polsko-ukraińskie w
Przemyślu i okolicy, listopad-grudzień 1918, Przemyśl 1993.
Kopf K., Lubaczów dawniej i dziś, RL, t. II,
1971, s. 56-69.
Kossak N. M., Korotkij pohlad na monastyry i
na manaszestwo ruskie,[w:] „Szematyzm prowincii św. Spasytela Czyna św.
Wasylija Wełykoho w Hałycii, Lwiw 1867, s. 35-348.
Kowalska H., Płaza Jan z Mstyczowa h. Topór
(ok. 1592-1599), [w:] PSB, t. XXVI/4, 1981, z. 111, s. 776-778.
Kozłowski M., Między Sanem a Zbruczem. Walki
o Lwów i Galicję Wschodnią 1918-1919, Kraków 1990.
Kubrak Z., Początki władzy ludowej w
Lubaczowie. Zarys problematyki (1944-1948), RL, t. III, 1985, s. 98-108.
Kubrak Z., Zamek w Lubaczowie. Przyczynek do
dziejów zamku w XVII-XVIII w., RL, t. III, 1985, s. 57-68.
Kubrak Z., Hutnictwo żelaza w Hucie
Różanieckiej, RL, t. IV, 1996, s. 42-48.
Kumor B., Józefińska regulacja terytorialnej
organizacji kościoła obrządku łacińskiego w Galicji (1772-1822), [w:] Galicja i
jej dziedzictwo, t. 1, Historia i polityka, pr. zb. pod red. W. Boniusiaka i J.
Buszko, Rzeszów 1994, s. 33-41.
Kuśnierz K., Sieniawa. Założenie
rezydencjonalne Sieniawskich. Rozwój przestrzenny w XVII oraz w XVIII wieku,
Rzeszów 1984.
Kwolek J., Początki biskupstwa przemyskiego,
NP, t. 43, 1975, s. 7-25.
Krętosz J., Sieć parafialna archidiecezji
lwowskiej obrządku łacińskiego do 1772 r., S Lub., t. I, 1983, s. 82-111.
Krypiakewycz J., Serednowiczni monastyri w
Hałyczyni, „Zapysky Czyna Św. Wasilija Welykoho”, t. II, 1927/1928, Żowkwa
1926, s. 70-104 + mapa.
Lew S., Kultura ludowa Pogranicza
Nadsańskiego. Historia badań i zbiory muzealne, Przemyśl 1969.
Lew S., Jak nazwać ten region ?, „Widnokrąg”,
nr 7, dodatek kulturalny do „Nowin”, nr 18, 1968, z dn. 25.02.1968, s. 3-4.
Lubaczów’95, jednodniówka, 1-12 czerwca 1995
r.
Łazar A., Historia Płazowa 1614-1939, RL, t.
III, 1985, s. 24-56.
Łoziński W., Prawem i lewem, Kraków 1957, T.
1, 2.
Majkowicz T., Kościół greckokatolicki w PRL,
[w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa. Studia z dziejów chrześcijaństwa na
pograniczu etnicznym, pod. Red. S. Stępnia, T. 1, Przemyśl 1990, s. 251-256.
Makarski W., Pogranicze polsko-ruskie do
połowy wieku XIV. Studium językowo-etniczne, Lublin 1996.
Małasiewicz B. M., Dzieje kościoła i
klasztoru oo Franciszkanów w Horyńcu, Gniezno 1955, mps w A Par. w Horyńcu.
Misiło E., Akcja „Wisła”, Warszawa 1993.
Moklak J., Aspekty życia religijnego
Ukraińców w Galicji. Ekspansja prawosławia rosyjskiego, [w:] Polska-Ukraina
1000 lat sąsiedztwa. T. 1, Studia z dziejów chrześcijaństwa na pograniczu
etnicznym, pod. Red. S. Stępnia, Przemyśl 1990, s. 199-206.
Mroczkowski J., Kronika parafii w Oleszycach,
„Karta”, nr 22, 1997, s. 42-71.
Nabywaniec S., Organizacja greckokatolickiej
diecezji przemyskiej przy końcu lat siedemdziesiątych XIX w., [w:] NP, t.
69-70, 1988, s.75-127.
Nabywaniec S., Uniccy biskupi przemyscy w
latach 1610-1691. Szkice biograficzne, Przemyśl 1995.
Nabywaniec S., Diecezja przemyska obrządku
wschodniego w okresie sporów prawosławno-unickich, [w:] Polska-Ukraina 1000 lat
sąsiedztwa. T. 3, Studia z dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pod
red. S. Stępnia, Przemyśl 1996, s. 39-49.
Nabywaniec S., Recepcja reform kościelnych
cesarza Józefa II w greckokatolickiej diecezji przemyskiej, [w:] Polska-Ukraina
1000 lat sąsiedztwa. T. 3, Studia z dziejów greckokatolickiej diecezji
przemyskiej, pod red. S. Stępnia, Przemyśl 1996, s. 115-125.
Ogryzło R., Wybrane zagadnienia demograficzne
powiatu lubaczowkiego (1938-1948), RL, t. V, 1994, s. 83-111.
Pajtasz W., Historyczne znaczenie dzieła
biskupa Innocentego Winnickiego, [w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa. T. 3,
Studia z dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pod red. S. Stępnia,
Przemyśl 1996, s. 51-61.
Pilat T., Skorowidz dóbr tabularnych w
Galicji i Wielkim Księstwie Krakowskim, Lwów 1890.
Piórecki J., Zabytkowe ogrody i parki
województwa przemyskiego, Rzeszów 1989.
Poppe A., Organizacja Kościoła. Ruś, [w:]
SSS, t. 3, 1972, s. 513.
Powstanśki Mohiły. Propamjatna kniha
upawszych na poli sławu bojakiw Ukraińskoji Powstanśkoj Armii – Zachid VI,
Wojennoji Okryhu „Sian”, Taktycznych Wydtynkiw „Łemko”, „Bastion”, „Daniliw”,
T. 1, opr. E. Misiło, Warszawa – Toronto 1995.
Półćwiartek J., Z badań nad rolą
gospodarczo-społeczną plebanii na wsi pańszczyźnianej ziemi przemyskiej i
sanockiej w XVI-XIX wieku, Rzeszów 1974.
Proksa M., Horyniec. Zarys dziejów, Przemyśl
1994.
Przyroda województwa przemyskiego.
Informator, Przemyśl 1993.
Buszel K., Lasowiacy, Rzeszów 1994.
Schematismus archidioecesis Leopoliensis
ritus Latini, Leopoli 1939.
Schematyzm Archidiecezji w Lubaczowie, 1981.
Schematysm wseho klira hreho-katołyczeskoho
eparchij sojedynenych Peremyśkoi, Samborśkoi, Sjanoćkoi na rik od Rozdenija
Christoho... (od l. 20 XX w. Szematyzm hreho-katołyćkoho duchoweństwa
złuczenych Eparchij Peremyśkoi, Sambirśkoi, Sjanoćkoi na rik bożyj...),
Peremyszl 1830-1939.
Serczyk A. W., Na dalekiej Ukrainie. Dzieje
kozaczyzny do roku 1648, Kraków 1984.
Sikora B., Dzieje Oleszyc w okresie
staropolskim (do XVIII w.), RL, t. III, 1985, s. 5-23.
Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej
Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności
z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 13, województwo
lwowskie, Warszawa 1924.
Skorowidz Przemysłowo-Handlowy Królestwa
Galicyi, Lwów 1906.
Skorowidz wszystkich miejscowości położonych
w wielkim księstwie krakowskim i księstwie Bukowińskiem, Lwów 1855.
Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski,
Warszawa 1992.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i
innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t.
I - XIV + sup., Warszawa 1880 – 1902.
Spis ziemian Rzeczypospolitej Polskiej w roku
1930, województwo lubelskie, województwo lwowskie, opr. T. Epsztein, S.
Górzyński, Warszawa 1990.
Stępień S., Obrządki wschodnie Kościoła
katolickiego, [w:] Kościół katolicki w Polsce 1818-1990. Rocznik Statystyczny,
Warszawa 1991, s. 57-82.
Stępień S., Organizacja i struktura
terytorialna diecezji przemyskiej w latach 1918-1939, [w:] Polska-Ukraina 1000
lat sąsiedztwa. T. 3, Studia z dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej,
pod red. S. Stępnia, Przemyśl 1996, s. 191-218.
Stępień S., Eparchii przemyskiej droga do
unii ze Stolicą Apostolską, „Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze”, pr. zb., pod
red. S. Kozaka, cz. 4-5, 1997, s. 139-151.
Sułowski Z., Diecezja przemyska w
średniowieczu, NP, t. 46, 1976, s. 11-27.
Szczerbiński E., Rozwój sieci parafialnej na
terenie archidiecezji z siedzibą w Lubaczowie, RT-K, t. XIX, 1972, z. 4, s.
69-70.
Szczerbiński E., Zmiany w zakresie
administracji kościelnej dokonanej na terenie archidiecezji w Lubaczowie
w czasie józefińskiej „regulacji parafii” (1783-1849), S Lub., t. I, 1981,
s. 112-116.
Szczęśniak A. B., Szota W. Z., Droga do
nikąd. Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i jej likwidacja
w Polsce, Warszawa 1973.
Szczygieł R., Lokacja Florianowa na tle
urbanizacji środkowego i wschodniego Roztocza w XVI i pierwszej połowie XVII
wieku, RL, t. V, 1994, s. 5-16.
Śliwa T., Kościół prawosławny w Polsce
(Kościoły wschodnie i inne wspólnoty religijne w monarchii Kazimierza
Wielkiego), [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb. pod red. B. Kumora, Z.
Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 1, cz. 1, s. 254-256.
Śliwa T., Kościół prawosławny w państwie
polsko-litewskim (1386-1506), [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb. pod red.
B. Kumora, Z. Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 1, cz. 1, s. 383-391.
Śliwa T., Kościół unicki w Polsce w latach
1596-1696, [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb. pod red. B. Kumora, Z.
Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 1, cz. 2, s. 281-308.
Śliwa T., Kościół prawosławny w
Rzeczypospolitej w latach 1596-1696, [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb.
pod red. B. Kumora, Z. Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 1, cz. 2, s.
309-323.
Śliwa T., Kościół greckokatolicki w latach
1696-1764, [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb. pod red. B. Kumora, Z.
Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 1, cz. 2, s. 458-478.
Śliwa T., Kościół greckokatolicki w Galicji
(1815–1918), [w:] Historia Kościoła w Polsce, pr. zb. pod red. B. Kumora, Z.
Obertyńskiego, Poznań-Warszawa 1974, T. 2, cz. 1, s. 629-639.
Śliwa T., Przemyska diecezja greckokatolicka
w XVIII w. (do 1772 r.), [w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa. T. 3, Studia
z dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pod red. S. Stępnia, Przemyśl
1996, s. 79-90.
Świeżawski A., Ziemia bełska. Zarys dziejów
politycznych do roku 1462, Częstochowa 1990.
Trajdos T. M., Początki osadnictwa Wołochów
na Rusi Czerwonej, [w:] Łemkowie w historii i kulturze Karpat, pr. zb. pod red.
J. Czajkowskiego, cz. 1, Sanok 1995, s. 199-210.
Urban W., Droga krzyżowa archidiecezji
lwowskiej i jej duszpasterstwa, Wrocław 1983.
Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów
fizjograficznych, nr 63, powiat lubaczowski, województwo rzeszowskie,
[Warszawa] 1965.
Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII
wieku. Spisy, pod red. A. Gąsiorowskiego, t. III, Ziemie Ruskie, z. 2,
Urzędnicy województwa bełskiego i ziemi chełmskiej w XIV-XVIII wieku. Spisy,
opr. H. Gmiterek, R. Szczygieł, Kórnik 1992.
Wielka Historia Powszechna, t. 7, cz. 1, 2,
Wielka Wojna 1914-1918, napisał Jan Dąbkowski, bm 1937.
Wład P., Województwo przemyskie. Zarys
geograficzny, Przemyśl 1996.
Wojewoda Z., Zarys dziejów Kościoła
greckokatolickiego w Polsce w latach 1944-1989, Kraków 1994.
Wojnarowski D., Losy miast ziemi
lubaczowskiej na trasie pochodu wojsk Bohdana Chmielnickiego w roku 1648, [w:]
RL, t. VI, 1996, s. 32-41.
Wolski K., Licholecie po wojnach szwedzkich w
dorzeczu średniego Sanu, „Przegląd Historyczny”, t. 47, 1957, s. 101-110.
Wolski K., Lubaczów i okolice na przełomie
XVIII i XIX w., RL, t. I, 1967, s. 41-57.
Wyrobisz A., Szkło w Polsce w XIV do XVII
wieku, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968.
Zaborski B., O kształtach wsi w Polsce i ich
rozmieszczeniu, Kraków 1926.
Zaręba R., Puszcze, bory i lasy Polski,
Warszawa 1986.
Literatura przedmiotu
Ambrozowicz J., Perły Podkarpacia, Rzeszów
1999.
Babij J., Bojkiwśka cerkwa (Sproba pidchodu
do pytannja powstannja ta rozwytku architekturnych form), „Mistectwo i
Kultura”, Lwiw 1939, nr 1, s.18-36.
Beiersdorf Z., Znaczenie przemian
architektonicznego budownictwa drewnianego w badaniach Pracowni Dokumentacji
Naukowo-Historycznej, „Biuletyn Informacyjny PKZ”, 1974, nr 26, s. 9-17.
Bielamowicz Z., Świątynia i krajobraz, PCh,
T. 2, Przemyśl 1988/1989, s. 205-213.
Bielamowicz Z., Implikacje w polskiej sztuce
sakralnej wynikające ze współistnienia Cerkwi i Kościoła łacińskiego w dawnej
Rzeczypospolitej, PCh, T. 3, Przemyśl 1989/1990, s. 305-307.
Bielamowicz Z., Świadectwo wzajemnych
oddziaływań obrządku łacińskiego i bizantyjskiego w sztuce sakralnej na
ziemiach polskich w epoce baroku, [w:] Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa. T.
2, Studia do dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej, pod red. S.
Stępnia, Przemyśl 1996, s. 371-378.
Biskupski R., Ikony w zbiorach polskich,
Warszawa 1991.
Boberski W., rec.: Ukrainskie barokko ta
ewropejskij kontekst, red. A. K. Fedoruk, Naukowa Dumka, Kiiw 1991, ss. 256,
il.. nlb. 108, il. barwn. 25, BHS, R. LIV, 1992, nr 4, s. 100-102.
Bogdanowski J., Fortyfikacje ziemne na
terenie powiatu lubaczowskiego, RL, t. II, 1972, s. 15-27.
Bonkowśka S., Genaza i kształtowanie się podstawowych
typów krzyży na kościołach i cerkwiach ukraińsko-polskiego pogranicza (do
przełomu XVII i XVIII wieku), PSL Konteksty, R. L, 1996, nr 3-4, s. 116-121.
Brykowski R., W sprawie architektury
cerkiewnej województwa rzeszowskiego, OZ, R. X, 1957, z. 2, s. 99-112.
Brykowski R., Drewniana cerkiew z Rosolina,
OZ, R. XI, 1958, z. 1-2, s. 58-68.
Brykowski R., Uwagi o konstrukcji, etapach
budowy i konserwacji gotyckiego, drewnianego kościoła w Haczowie, OZ, R. XV,
1962, z. 1, s. 20-32.
Brykowski R., Spalony kościół w Pisarzowicach
oraz niektóre problemy ochrony drewnianego budownictwa sakralnego, OZ, R. XIX,
1966, z. 1, s. 85-89.
Brykowski R., Drewniany gotycki kościół w
Zborówku z 1459 r., BHS, R. XXX, 1968, nr 3, s. 362-371.
Brykowski R., W sprawie zabytkowej drewnianej
architektury cerkiewnej powiatu Tomaszów Lubelski, OZ, R. XXV, 1972, z. 4, s.
276-285.
Brykowski R., Z prac Instytutu Sztuki PAN na
terenie województwa rzeszowskiego, TK, (1) 1974, s. 118-123.
Brykowski R., Z problematyki badań nad
drewnianą architekturą cerkiewną w Karpatach. Typy, architektura cerkwi i ich
rozmieszczenie, RME w K, t. V, 1974, s. 149-179.
Brykowski R., Spalona cerkiew z Hulcza i
grupa cerkwi tomaszowsko-hrubieszowskich, OZ, R. XXVII, 1974, z. 1, s. 38-45.
Brykowski R., Drewniana architektura
kościelna diecezji przemyskiej, NP, t. 46, 1976, s. 53-100.
Brykowski R., Malowane cerkwie, OZ, R. XXXII,
1979, z. 3, s. 228-237.
Brykowski R., Drewniana architektura
kościelna w Małopolsce XV wieku, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1981.
Brykowski R., Drewniana cerkiew znad Sanu, S
z Z, R. 1981, nr 6, s. 49-51.
Brykowski R., Zabytkowe cerkwie,
„Architektura”, R. 37, 1983, nr 5, s. 52-58.
Brykowski R., Z rozważań nad architektura
cerkwi łemkowskiej, PSL, R. XXXIX, 1985, nr 3-4, s. 137-152.
Brykowski R., Łemkowska drewniana
architektura cerkiewna w Polsce, na Słowacji i Rusi Zakarpackiej,
Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.
Brykowski R., Podzwonne dla niektórych
drewnianych cerkwi, OZ, R. XXXIX, 1986, z. 3, s. 208-219.
Brykowski R., Łemkowska architektura
cerkiewna, [w:] Łemkowie w historii i kulturze Karpat, pr. zb. pod red. J.
Czajkowskiego, cz. 2, Sanok 1994, s. 81-113.
Brykowski R., Drewniana architektura
cerkiewna na koronnych ziemiach Rzeczypospolitej, Warszawa 1995.
Brykowski R., Chrzanowski T., Drewniana
cerkiew połemkowska w Stawiszy, OZ, R. XX, 1967, z. 3, s. 59-66.
Brykowski R., Czajnik M., Z zagadnień
konserwacji obiektów drewnianej architektury i budownictwa „in situ” na
przykładzie kościoła w Haczowie, „Biuletyn Informacyjny PKZ”, 1974, nr 26, s.
40-56.
Brykowski R., Kornecki M., Chrzanowski T.,
Sztuka Rumunii, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1979.
Brykowski R., Kornecki M., Drewniane kościoły
w Małopolsce Południowej, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1984.
Brykowski R., Martyniuk B., Dziesięć lat
działalności Społecznej Komisji Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej
Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, OZ, R. XLVI, 1993, nr 1, s. 5-16.
Brykowski R., Martyniuk B., Cerkwie drewniane
w Uluczu, Radrużu i Korczminie, [w:] In artium hortis, Księga pamiątkowa ku
czci dr. Wojciecha Fijałkowskiego, Warszawa 1998, s. 131-144.
Bujak A., Szczucka A., Świątynia. Rzecz o
drewnianych budowlach sakralnych różnych wyznań w Polsce, Editions Spotkania
[1993].
Bujak A., Domus Dei. Drewniane świątynie w
Polsce, tekst A. Szczucka, Olszanica 1998.
Chludziński T., Poezja kamiennych nagrobków
[fotoreportaż], „Poznaj Swój Kraj”, R. XXXIV, 1991, nr 10, s. III.
Chrzanowski T., Drewno, „Twórczość”, R. 29,
1973, nr 12, s. 39-53.
Chrzanowski T., Neogotyk około roku 1600”
próba interpretacji, [w:] Sztuka około roku 1600, Materiały z sesji
Stowarzyszenia Historyków Sztuki, pr. zb. pod red. T. Hnatowskiej, Warszawa
1974, s. 75-112.
Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi
Krakowskiej, Kraków 1982.
Chrzanowski T., Miasteczko drewniane jako
„dzieło zbiorowe” architektury i urbanistyki, [w:] Wieś i miasteczko u progu
zagłady, Materiały z konferencji naukowej Stowarzyszenia Historyków Sztuki,
Wojnowice, marzec 1988, pr. zb. pod red. T. Rutkowskiego, Warszawa 1991, s.
75-88.
Cieślik-Sygowska J., Drewniana cerkiew w
Świerszczowie na tle architektury greckokatolickiej od XVII do 2 połowy XIX w.
w dawnym powiecie chełmskim, [w:] Lubelszczyzna, R. 2, 1996, nr 3, s. 110-119.
Ciołek G., Budownictwo drewniane (1500-1630),
[w:] Historia sztuki polskiej, pr. zb. pod red. T. Dobrowolskiego i W.
Tatarkiewicza, t. 2, Kraków 1965, s. 153-157;
Ciołek G., Budownictwo drewniane (1600-1760 i
lata późniejsze), [w:] Historia sztuki polskiej, pr. zb. pod red. T. Dobrowolskiego
i W. Tatarkiewicza, t. 2, Kraków 1965, s. 378-389.
Czajkowski J., rec.: I. Tłoczek, Polskie
budownictwo drewniane, Warszawa 1980, M MBL w Sanoku, nr 28, 1984, s. 165.
Czajkowski J., Cerkwie na Podkarpaciu w XVII
do XIX w. (W świetle źródeł archiwalnych), [w:] Łemkowie w historii i kulturze
Karpat, pr. zb. pod red. J. Czajkowskiego, cz. 2, Sanok 1994, s. 9-48.
Czajnik M., Kurpik W., Konserwacja cerkwi w
Uluczu, M MBL w Sanoku, nr 2, 1965, s. 11-14.
Czarnecki (wł. Czernecki) W., Kopf K., Przez
ziemię lubaczowską. Przewodnik, Rzeszów 1962.
Czuma M., Średniowieczne kościoły drewniane
okolic Brzozowa. Stan badań i problemy konserwatorskie, [w:] Dzieje
Podkarpacia, pr. zb. pod red. Jana Gancarskiego, T. 1, Krosno 1996, s. 37-52.
Denys M., Radruż, „Tygodnik Polski”, nr 9 z
26 XI 1989 r.
Derewiana architektura ukrajinśkich Karpat,
pr. zb. pod red. Iwana Hwozdy, Nju Jork 1978.
Drahan M., Ukrajinśki derewlani cerkwy.
Heneza i rozwij form, Lwiw 1937, cz. 1, 2.
Dwornik-Gutowska E., Polichromia cerkwi w
Uluczu, MBL w Sanoku, nr 2, 1965, s. 14-20.
Falkowski J., Paszycki B., Na pograniczu
łemkowsko-bojkowskim, Lwów 1935 (reprint Warszawa 1991).
Fenczak A. S., Latynizacja czy
okcydentalizacja ? (w sprawie nowych kierunków badań nad rolą wpływów z zachodu
w kształtowaniu się tożsamości kościoła greckokatolickiego w Polsce w latach
1595-1772, „Biuletyn Informacyjny”, t. 1, Przemyśl 1995, s. 46-48;
Filarska B., Początki architektury
chrześcijańskiej, Lublin 1983.
Florea V., Sztuka rumuńska, Warszawa 1989.
Forstner D., Świat symboliki
chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
Frazik J. T., Sztuka ziemi przemyskiej i
sanockiej około roku 1600. Uwagi o wykonawcach, [w:] Sztuka około 1600,
Materiały z sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, pr. zb. pod red. T.
Hnatowskiej, Warszawa 1974, s. 201-224.
Fryś-Piertaszkowa E., Kuczyńska-Iracka A.,
Pokropek M., Sztuka ludowe w Polsce, Warszawa 1988.
Fuglewicz S., Ilustrowana historia
fortyfikacji, Warszawa 1991.
Gajerski S. F., Bruśnieński rejon
kamieniarski, „Sprawozdania z posiedzeń naukowych oraz działalności Towarzystwa
Przyjaciół Nauk i innych towarzystw naukowych miasta Przemyśla”, Przemyśl 1965,
s. 121-122.
Gajerski S. F., Materiały źródłowe tyczące
historii bruśnieńskiego ośrodka kamieniarskiego okresu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej,
PSL, R. XXIII, 1969, nr 3/4, s. 219-227.
Gajerski S. F., Eksploatacja skał wapiennych
w królewszczyznach starostwa lubaczowskiego w XVI -XVIII wieku, M i SM, t. I,
1978, s. 5-25.
Gębarowicz M., Studia nad dziejami kultury
artystycznej późnego renesansu w Polsce, Toruń 1962.
Giemza J., Polichromia przegrody
ikonostasowej cerkwi w Gorajcu, cz. a., b., Łańcut 1994, mps w A PSOZ w
Przemyślu, sygn. 4581.
Giemza J., Polichromie ścienne w drewnianych
cerkwiach Nadsania, Informator Regionalny, Malarstwo monumentalne Polski
południowo-wschodniej, Rzeszów 1995, s. 69-81.
Giemza J., Ikonostas z cerkwi p. w. św.
Mikołaja w Lubaczowie. Ukraińska sztuka cerkiewna XVII wieku wobec tradycyjnych
wartości ideowo-estetycznych, PD, R. VI, 1997, nr 2, s. 7-17.
Giemza J., Historia jednej cerkwi. Tradycje
budowlane i dzieje świątyni Wniebowzięcia Pańskiego w Kruhelu Wielkim, [w:]
Losy cerkwi w Polsce po roku 1944, Materiały z sesji naukowej Stowarzyszenia
Historyków Sztuki pt.: „Tragedia polskich cerkwi” oraz artykuły zamówione przez
Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Rzeszowie, pr.
zb. pod red. Anny Marek, Barbary Tondos, Jerzego Tura, Katarzyny Tur-Marciszuk,
Rzeszów 1997, s. 177-209.
Giemza J., Malowidła ścienne, jako element
wystroju drewnianych cerkwi w XVII wieku, [w:] Sztuka cerkiewna diecezji
przemyskiej, pr. zb., Łańcut 1999 (w druku).
Gmiter M., Zejdowski J., Cerkwie pogranicza –
raport, S z Z, R. XVI, 1992, nr 8, s. 18-21.
Górak J., Dawne cerkwie drewniane w
województwie zamojskim, Zamość 1984.
Górak J., Cerkiew w Mycowie, [w:]
Lubelszczyzna, R. 2, 1996, nr 3, s. 136-151.
Grabowski J., Sztuka ludowa. formy i regiony
w Polsce, Warszawa 1967.
Grabowski J., Sztuka ludowa, Warszawa 1977.
Grządziela R., Proweniencja i dzieje malarstwa
ikonowego po północnej stronie Karpat w XV w. i na początku XVI w., [w:]
Łemkowie w tradycji i kulturze Karpat, pr. zb. pod red. J. Czajkowskiego, cz.
2, Sanok 1994, s. 207-267.
Hani J., Symbolika świątyni chrześcijańskiej,
Kraków 1994.
Inwentarz drewnianej architektury sakralnej w
Polsce, z. 46, Kościoły w Wielkopolsce XVI wieku, opr. R. Brykowski, G.
Ruszczyk, Warszawa 1993.
Itman L. Drewniane budownictwo sakralne na
Dolnym Śląsku, „Zeszyty Etnograficzne”, t. II, Wrocław 1974, s. 36-162.
Iwanusiw O. W., Cerkwa w rujini, St.
Catharines 1987.
Janusz B., Cerkwie drewniane w okolicach
Lwowa, Warszawa 1912.
Jarema W., Pierwotne ikonostasy w drewnianych
cerkwiach na Podkarpaciu, MBL w Sanoku, nr 16, 1972, s. 22-32.
Jurczenko P., Architektura 2 połowyny XVII-XVIII
st., [w:] Istorija ukrainśkoho mystectwa w sesti tomach, t. 3, Kijew 1968, s.
13-69.
Jurczenko P., Proporcijnist u narodnij
architektury, „Narodna Tworcist ta Etnohrafija”, R. 1970, nr 4, s. 12-18.
Jurasz T., Cerkiew w Radrużu, „Profile”, nr
3, 1985, s. IV.
Jurasz T., Znane i nieznane, Rzeszów b. r.
Karmazyn-Kakowśkyj W., Mystectwo łemkiwśkoji
cerkwy, Rym 1975.
Katalog druków cyrylickich Muzeum Zamku w
Łańcucie (Dział Sztuki Cerkiewnej), opr. W. Witowski, Kraków 1994.
Katalog pomiarów zabytków architektury i
budownictwa, pod red. M. Charytańskiej, BM i OZ, Seria A, T. 3, Warszawa 1967,
s. 417-418.
KZSwP, województwo rzeszowskie, powiat
lubaczowski, opr. J. Ross, Warszawa 1959, mps w IS PAN w Warszawie, kopia w
Muzeum w Lubaczowie.
KZSwP, województwo rzeszowskie, powiat
przemyski, opr. T. Chrzanowski, M. Kornecki, J. Samek, mps w IS PAN w
Warszawie.
KZSwP, T. VIII, d. województwo lubelskie, z.
17, Tomaszów Lubelski i okolice, opr. R. Brykowski, Warszawa 1982.
KZSwP, Seria Nowa, T. 1, województwo krośnieńskie,
z. 1, Krosno, Dukla i okolice, opr. E. Śnieżyńska-Stolotowa, F. Stolot,
Warszawa 1977.
KZSwP, Seria Nowa, T. 1, województwo
krośnieńskie, z. 2, Sanok, Lesko, Ustrzyki Dolne, opr. E. Śnieżyńska-Stolotowa,
F. Stolot, Warszawa 1982.
Kawałko D., Cmentarze województwa
zamojskiego, Zamość 1994.
Kłos S., Lubaczów, Oleszyce, Cieszanów,
Narol, Horyniec Zdrój i Roztocze Południowe. Mały przewodnik dla turystów i
krajoznawców. Krosno 1998.
Kłosińska J., Sztuka bizantyńska, Warszawa
1975.
Kobiela S., Niebiańska Jerozolima. Od sacrum
miejsca do sacrum modelu, Warszawa 1989.
Kolbuszewski J., Cmentarze, Warszawa 1996.
Komorowski W., Historia dzwonów, Warszawa
1988.
Kopkowicz F., Ciesielstwo polskie, Warszawa
1958.
Kornecki M., Cerkiewki drewniane w
hrubieszowskiem, „Ziemia”, R. II, 1957, nr 4, s. 23-26.
Kornecki M., Kościół w Siemiechowie i
południowo-małopolska grupa gotyckich kościołów drewnianych, BHS, R. XXXI,
1969, nr 3, s. 348-353.
Kornecki M., Uwagi do systematyki kościołów
drewnianych w Małopolsce, TKU i A, t. IV, 1970, s. 139-159.
Kornecki M., Małopolskie kościoły drewniane
XVI i XVII wieku, cz. I, TKU i A, t. X, 1976, s. 129-145.
Kornecki M., Małopolskie kościoły drewniane w
XVI i XVII wieku, cz. II, TKU i A, t. XI, 1977, s. 115-128.
Kornecki M., Małopolskie kościoły drewniane
doby baroku (XVIII w.), cz. II, TKU i A, t. XIII, 1979, s. 117-131.
Kornecki M., Małopolskie kościoły drewniane
doby baroku (XVIII w.), cz. III, TKU i A, t. XIV, 1980, s. 123-133.
Kornecki M., Drewniane kościoły w Polsce i
problemy ich ochrony. Znaczenie-zagrożenie-perspektywy zachowania, [w:] Ars
sacra et restauratio, Materiały z konferencji naukowo-konserwatorskiej „Ars
sacra et restauratio” zorganizowanej przez Stowarzyszenie Konserwatorów
Zabytków, Komisję Episkopatu ds. Sztuki Sakralnej i Urbanistyki i Klasztor oo.
Paulinów na Jasnej Górze, 5-7 grudnia 1991, pr. zb. pod red. Jerzego
Kowalczyka, Warszawa 1992, s. 148-169.
Kornecki M., Drewniana architektura sakralna
w Polsce. Zagadnienia typów i form regionalnych w rozwoju historycznym, OZ, R.
XXXXV, 1992, z. 1-2, s. 7-31.
Kotula F., Warownie chłopskie XVII w. w ziemi
przemyskiej i sanockiej, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, T. VII,
1962, s. 73-149.
Kotula F., Ogrodzenia, PSL, R. XXXII, 1978,
nr 3-4, s. 181-200.
Kotula F., Przeciw urokom, Warszawa 1989.
Kowaczowiczowa-Puszkarowa B., Puszkar J.,
Drewne kostoly wychodneho ritu na Slowensku, Preszow 1971.
Kowalczyk J., Latynizacja czy
okcydentalizacja architektury greckokatolickiej w XVIII w., BHS, R. XLII, 1980,
nr 3-4, s. 347-364.
Krasny P., Cerkwie neogotyckie – ostatni etap
okcydentalizacji budownictwa ruskiego, [w:] Sztuka Kresów Wschodnich, T. 2,
Materiały z sesji naukowej, Kraków, maj 1995, pr. zb. pod red. J. K.
Ostrowskiego, Kraków 1996, s. 231-252.
Krassowski W., Drewniana architektura w
Polsce, Warszawa 1961.
Krassowski W., Notatka o konstrukcji i
podziałach architektonicznych ścian kościoła w Dębnie, pow. Nowy Targ, OZ, R.
XV, 1962, z. 2, s. 14-18.
Krassowski W., Ze studiów nad detalami
zabytkowych konstrukcji ciesielskich, KA i U, T. VII, 1962, z. 1, s. 3-25.
Krassowski W., Dzieje budownictwa i
architektury na ziemiach Polski, T. 3, Budownictwo i architektura w warunkach
społeczeństwa stanowego (czwarta ćwierć XIV-XV w.), Warszawa 1991.
Krawczenko A. D., Tradyciji derewianoji
monumentalnoji architektury Karpat, „Narodna Tworcist ta Etnohrafija”, Kijiw,
R. 1986, nr 3, s. 55-61.
Kryciński S., Cerkwie drewniane polskich
Karpat, „Ziemia”, R. 1982, s. 149-166.
Kryciński S., Cerkwie w Bieszczadach,
Pruszków 1995.
Krzysik F., Drewno jako ma