|
MICHAŁ PIESZKO, Przewodnik po Zamościu i okolicy, Zamość 1934 Opracowanie: ©Paweł Rydzewski / www.roztocze.horyniec.net Krasnobród Z
Lipska doskonałą szosą, wspinającą się wspaniałemi serpentynami, wśród
krajobrazu istnie górskiego, poprzez wsie: Szewnię, Potoczek, Jacnię dojeżdżamy
do wsi Krasnobród o charakterze jednak miasteczka. Jedynie już dla samego piękna
okolicy, widzianej z tej drogi, warto odbyć taką przejażdżkę, by napawać
się pięknem zamojskiego "górskiego" krajobrazu. Krasnobród i
najbliższe okolice, dla piękna krajobrazu, suchości terenu, dobrego klimatu,
tworzą rejon wybitnie klimatyczny, znany już od połowy XIX w. Należałoby
jednak poważniej zająć się tą miejscowością i urządzić wzorowe
letniska-sanatorja z plażami, nadrzecznemi lub śródleśnemi. Okolica szczególnie
dogodna na obozy harcerskie i inne.
Krasnobród 26 km. od Zamościa, mieszkańców 2800 w XVII w. był w posiadaniu rodziny Leszczyńskich, poczem przeszedł w ręce Zamoyskich, Tarnowskich, obecnie jest w posiadaniu Fudakowskich. U wejścia do miasteczka dwór, prawdopodobnie z XVII wieku, w rzucie prawie kwadratowy. Od frontu kolumnada w stylu empir. Pałac jednopiętrowy, niegdyś bardzo piękny, z salami o klasycznych fryzach, w salonie medaljony z portretami wybitnych ludzi. Niestety, w roku 1915 wojska rosyjskie w czasie odwrotu pałac spaliły... jednak jeszcze i dzisiaj parter zachował nieco z swego dawnego piękna. W pobliżu pałacu wielkie składy drzewa, oraz tartak. Wzdłuż całej osady, krętą wstęgą, płynie Wieprz, tworząc zawiłe zakola-serpentyny, a tu i ówdzie małe wysepki. Samo miasteczko posiada przy szosie niektóre schludne domki i ruch gospodarczy dość ożywiony.
W
bezpośredniem sąsiedztwie Krasnobrodu, na terenie wsi Podklasztor, zasługują
na uwagę: kościół i klasztor OO.. Dominikanów, w stylu barokowym,
ufundowany w połowie XVII wieku przez Katarzynę z Ostrogskich Zamoyską, żonę
Tomasza Zamoyskiego, celem
umieszczenia znalezionego w pobliskich lasach cudownego obrazka N. Marii Panny,
a było to po najeździe B. Chmielnickiego na Polskę w roku 1648. Przy kościele
osiedli OO. Dominikanie. Po spaleniu pierwszego drewnianego kościółka,
zbudowała już piękną murowaną świątynię Marja Kazimiera, żona króla
Jana III Sobieskiego. Zabudowania klasztorne ufundowali Tarnowscy.
W kościele
cenne, charakterystyczne ołtarze t. zw. maltańskie. U końca wsi
charakterystyczna kaplica, o falistej linji ścian obwodu. Za
wsią cmentarzyk z grobami powstańców 1863 roku. Na wspólnej mogile piękny
pomnik kamienny. Szczebrzeszyn W
odległości 4 km. od Klemensowa miasteczko
Szczebrzeszyn. Dzisiejszy Szczebrzeszyn 22
km. od Zamościa jest zbudowany
na terenach dawnego grodziska przedhistorycznego.
W połowie XIV w. stał tu już zamek obronny, kościółek i cerkiewka. Panem
miasta i okolicy był wówczas magnat Dymitr z Goraja, podskarbi koronny, który
otrzymał te ziemie od króla Wł. Jagiełły. W XV w. Szczebrzeszyn przeszedł
w posiadanie Tarnowskich, w XVI w. w ręce Górków, a wreszcie J.
Zamoyskiego. Stary zamek spalił
się jeszcze przy końcu XVI w. Skromne szczątki zamku znajdują się na wzgórzu
zamkowem. Obecny kościół parafjalny ufundował w XVII w. ks. Mikołaj Kiślicki,
infułat kolegjaty zamojskiej, którego portret widzimy na tylnej ścianie
prezbiterjum kościoła. Kościół wewnątrz posiada cechy budowli barokowej
bez ozdób, zewnątrz natomiast, silne skarpy nadają całości charakter raczej
romański. Piękną
budowlą jest dawny kościół i klasztor 00. Franciszkanów pod wezwaniem św.
Katarzyny. Kościół św. Katarzyny w stylu barokowo-renesansowym wewnątrz
bogate sztukaterje-ozdoby. Z obrazów ołtarzowych zasługuje na uwagę obraz
Matki Boskiej Bonifraterskiej, słynący cudami. W roku 1875 władze rosyjskie
kościół oddały na użytek prawosławia. W roku 1917 przywrócono kościół
katolicki. W zabudowaniach klasztornych urządzono szpital powiatowy, którego
kierownikiem jest dr. Zygmunt Klukowski, znany bibljofil. Synagoga
z XVII wieku w stylu barokowo-renesansowym. Największą
budowlą w mieście jest gmach dawnego Liceum Szczebrzeskiego,
ufundowany przez Stanisława Zamoyskiego, który w roku 1811 przeniósł do
Szczebrzeszyna średnie szkoły zamojskie. W roku 1852 rząd rosyjski zamknął
liceum z zemsty za udział młodzieży i nauczycieli w pracy
narodowo-konspiracyjnej. Od roku 1921 w murach dawnego liceum mieści się Państwowe
Seminarjum Nauczycielskie męskie. Za
miastem na wzgórzu wspaniale położony cmentarz z grobami wybitnych profesorów
Liceum Szczebrzeskiego. Na
cmentarzu kaplica św. Leonarda. Szczebrzeszyn w dobie dzisiejszej jest małem
miasteczkiem, liczącem około 8000 mieszkańców. Miasteczko dość ubogie,
mimo to, w ostatnich latach dąży do urządzeń kulturalnych, posiada oświetlenie
elektryczne, łazienki, hale targowe. Życie gospodarcze reprezentuje drobny
handel i rękodzieło. Za miastem duży młyn i
tartak. Zwierzyniec Zwierzyniec
- 1600 mieszkańców, 33
km. od Zamościa leży nad rz. Wieprzem, w dość mokrej dolinie, wśród przepięknych,
lesistych wzgórzy. Osada ma charakter bardzo miłego, wzorowego osiedla
z dość znacznym wyrazem letniskowym.
Zwierzyniec został założony w XVII w. przez Zamoyskich, w celu utrzymywania w
nim za ogrodzeniem tabunów
dzikich koni stepowych t. zw. tarpanów, jeleni a zwłaszcza żubrów. Od
pierwszych lat Królestwa Kongresowego, Zwierzyniec stał się stolicą zarządu
ordynacji Zamoyskich, dla tego
prawie na każdym kroku widzi my tu liczne schludne domy i wille z herbami
Zamoyskich. Najmilszą
budowlą w Zwierzyńcu jest maleńki kościółek, zbudowany na wyspie jeziorka.
Wewnątrz kościółek był malowany przez znanego malarza Łukasza Smuglewicza.
Przed kilku laty, przy odnowieniu kościółka, wnętrze pokryto nową
polichromją prof. art. malarza Pawła Gajewskiego. Jedynie na suficie zachowały
się fragmenty dawnych malowideł Ł. Smuglewicza. Przy szosie tereszpolskiej
mogiła powstańców 1863 r. W Zwierzyńcu mamy silnie rozwinięty przemysł drzewny, wielkie tartaki i fabryki mebli. Latem zjeżdżają liczni letnicy często kolonje dziatwy szkolnej, obozy. *Ewentualne wykorzystanie powyższego tekstu wymaga obligatoryjnie:
Inny sposób wykorzystania wyżej wymienionych materiałów jest sprzeczny z prawem autorskim.
|
