©Paweł Rydzewski / www.roztocze.horyniec.net

Bunkry linii Mołotowa na Roztoczu Południowym zgrupowane są w 3 głównych grupach (punktach oporu): Wielki Dział, Stare Brusno, Goraje. Każdy p.o. liczy kilkanaście schronów. Do tego dochodzi tzw. pozycja tyłowa w rejonie Dziewięcierza.

Celem projektu realizowanego przez GERP jest: (1) zlokalizowanie wszystkich schronów w p.o. Wielki Dział, Stare Brusno i Goraje, (2) określenie pozycji GPS dla każdego obiektu oraz (3) utworzenie dokumentacji fotograficznej. Ograniczenie projektu do w.w. punktów oporu (w pobliżu znajdują się jeszcze inne punkty oporu) wynika z ich specyfiki. Wymienione p.o. zlokalizowane są w terenie (obecnie) zalesionym, na którym sama lokalizacja części bunkrów jest sporym wyzwaniem. Wiele schronów jest w naturalny sposób tak dobrze "zamaskowana", iż można minąć je w odległości kilkudziesięciu, a nawet czasem (zwłaszcza w lecie) kilkunastu metrów niczego nie zauważając. Wiele schronów znajduje się w oddaleniu od leśnych dróg i duktów, w zaroślach, "polach" jeżyn, itp. To właśnie stanowi wyzwanie dla eksploratorów. Z tego też powodu nie będą brane pod uwagę te p.o., których schrony rozrzucone są wśród pól, doskonale widoczne i łatwo dostępne.

Szukając bunkrów trzeba brać pod uwagę porę roku. Z oczywistych względów najłatwiej szukać schrony wczesną wiosną lub późną jesienią, czyli w porze bezlistnej. W lecie jest to zadnie znacznie trudniejsze. I właśnie dlatego, główna część projektu jest realizowana w lecie i wczesną jesienią, aby poszukiwania były możliwie trudne, a więc dające najwięcej satysfakcji.

"Bunkry linii Mołotowa" jest projektem turystycznym. Chodzi o eksplorację terenu i radość płynącą ze znajdowania tego, co dobrze ukryte. Nie jest to więc projekt o orientacji historycznej, ani wynikający z zamiłowania do fortyfikacji. Dlatego też pominięte zostaną kwestie techniczne i taktyczne związane z bunkrami (np. uzbrojenie, rola w systemie ognia, itp.). Zainteresowanych tymi zagadnieniami odsyłam do literatury.

Projekt jest w trakcie realizacji. Najbliższa finału jest część projektu poświęcona bunkrom w p.o. Wielki Dział, stąd już teraz uruchomiłem odpowiednią stronę. Część projektu w p.o. Stare Brusno i Goraje jest jeszcze w trakcie realizacji (odpowiednio: ok. 70% i ok. 60% całości). Odpowiednie strony będą pojawiały się sukcesywnie.

I jeszcze komentarz dotyczący prezentacji wyników projektu. Nie będą publikowane pozycje GPS schronów. Lokalizacja bunkrów będzie ukazywana na podkładach przedwojennych map WIG, a nie na mapach współczesnych. Myślę, że może to być interesujące, gdyż pokazuje gdzie znajdowały się bunkry w momencie budowy. Od ukazania się map WIG (najczęściej lata 30. XX w.) do czasu budowy schronów (lata 40. XX w.) nie upłynęło aż tak wiele czasu, aby w terenie zaszły radykalne zmiany. Dla każdego schronu będzie dostępne jedno zdjęcie (przez kliknięcie w odpowiednią ikonę schronu). Poza tym - na stronach poszczególnych p.o. pojawią się krótkie komentarze (z perspektywy turystycznej) do każdego schronu. Numeracja schronów nie jest bynajmniej arbitralna, lecz zgodna z klasycznym opracowaniem niemieckim (Denkschrift uber die russische Landesbefestigung, Berlin 1942).

Uwaga dotycząca szlaku turystycznego (niebieskiego) "po bunkrach linii Mołotowa": bardziej adekwatna byłaby nazwa: "w pobliżu bunkrów linii Mołotowa". Idąc szlakiem tak naprawdę niewiele można zobaczyć, poza kilkoma najbardziej znanym bunkrami. Stąd też nie dziwi reakcja niektórych turystów wędrujących omawianym szlakiem ("gdzie te bunkry?"). Z drugiej jednak strony trudno wyobrazić sobie takie wytyczenie szlaku, aby prowadził po bezdrożach, krzakach, zaroślach, itp. A w takiej "scenerii" znajduje się większość bunkrów. 

Na koniec - poszukiwanie bunkrów w lesie, wśród zarośli, krzaków, połamanych drzew, itp. nie dla wszystkich jest przyjemnym sposobem spędzania czasu. Nie wspominam już o odpowiednim obuwiu i wyposażeniu (kompas, mapa, ewentualnie GPS). Trzeba pamiętać, iż w trakcie takiej wycieczki można nieźle się podrapać. Pechowcy mogą liczyć na skręcenia lub nawet złamania kończyn. Wchodzenie do wnętrza schronów może być bardzo niebezpieczne - o czym informują tabliczki ustawione przy niektórych bunkrach.

Uwaga! Niniejsza strona ma charakter jedynie informacyjny, nie jest jej celem namawianie kogokolwiek do tej formy turystyki. Osoby wybierające się na poszukiwania bunkrów robią to wyłącznie na własną odpowiedzialność.

Powrót